Кескин қимматлаган ва кечиккан фабрика таннархга қандай таъсир қилади? 3- фабрика қурилиши бошланган 2021 йилдан бери Олмалиқ кон-металлургия комбинати капитал қўйилмалари қолдиғи 3,6 трлн.сўмдан 2025 йилгача 32,6 трлн.сўмгача, узоқ муддатли дебитор қарзлар қолдиғи эса 1 трлн.сўмдан 13 трлн.сўмга ошган. Эҳтимолки, комбинат 2025 йилдан бошлаб 3- фабрика учун капитал қўйилмаларни асосий восита сифатида тан олишни бошлаган (йил давомида асосий воситалар бошланғич қиймати 19,3 трлн.сўмдан 28,1 трлн.сўмгача ўсган). Шунингдек, 2025 йилда қисқа муддатли инвестициялар атипик равишда 62,3 млрд.сўмдан 4,7 трлн.сўмгача ўсиб кетгани эътиборли. Молиявий натижалар ҳисоботига кўра, 2025 йилда таннарх 57,5%га ўсган. Вазиятни маҳсулот сотишдан тушган тушум ҳам 33,7%га ўсгани қутқариб турипти (2025 йилда мис нархи ўсишда давом этган). 3- фабрика 1- навбати қийматининг таннархга тўла-тўкис таъсирини 2026 йилдан кўра бошласак керак. Юқоридагилар фақат миллий бухгалтерия стандартлари бйўича рақамлар. Комбинатнинг халқаро стандартлар бўйича ҳисоботи ёзга яқин эълон қилинса керак. Энергетикадаги самарасиз лойиҳалар ёки каррасига қимматлаштирилган пудратлар соҳадаги компанияларда (хусусан Ўзбекнефтегаз, Ўзтрансгаз ва генерация қилувчи компанияларда) таннархни кескин оширганини 2023-2025 йилларда кузатдик ва бу якунда тарифларни сунъий оширилишига олиб келди ва келмоқда. Энергетикадаги кэптив схемаларда ошган таннархни якунда истеъмолчи тўлади ва тўламоқда. Лекин рангли металлургияда қандай бўлади? Бу энг аввало экспортга таъсир кўрсатади, глобал рақобатда ва бозорларда ютқазишдан тортиб нархлар пасайган йилларда зарарга ишлашгача оқибатлар яратиши мумкин. Айтайлик, мис нархи ҳозирги 12,5-13 минг доллардан 2022 йилдаги каби 7 минг долларга тушиб кетса, комбинат янги юклама билан қандай оқибатларга рўпара бўлади. Бюджетимиз-чи? 3- фабриканинг қийматида, 4- фабриканинг қийматида қандай сценарийлар инобатга олинган ўзи?