Ҳукмдор эди
Макиавеллининг "Ҳукмдор"ини ўқиганлар буни ўзига тасаввур эта олади. У коммунист ҳам эмасди, демократ ҳам эмасди.
Коммунистларнинг социал лифтидан мутлақ ҳокимиятга етишгача бўлган манзилда ҳеч иккиланмай фойдаланган. Демократиянинг ҳамма фасадларини қурган, ясаган бўлсада ўзини демократ кўрсатишга ёки бу фасадларни ишлатиб кўришга уринмаган. Жуда катта эҳтимол, ўзидан кейин бу фасадлар ишлаб кетади, деган фикрда бўлган. Чунки ўзи мутлақ Ҳукмдор бўлганига қарамай, кейингилар мутлақ ҳукмдор бўлишини асло истамаган.
Ҳеч ким билан ҳисоблашмаган, ҳаммадан кўра кўпроқ биламан деб ўйлаган, ҳеч қачон ҳеч қаёққа, ҳеч бир ишга шошмаган, мутлақ Ҳукмдор қаёққа ҳам шошсин?
Нега у Ҳукмдор деган саволни кўп бераман. Назарияга кўра, ҳокимият ё худодан (монарх) берилади, ё халқдан (президент) олинади. Уни иқтидорга келтирган КПСС ва ЦК 2 йил ўтиб асфаласофинга гумдон бўлгач, тарих чархпалаги ўнг келиб, бирдан мутлақ ҳокимиятга ва янги давлатга эга чиққан шахс қандай ўйлаши керак? Албатта ўзини ўзи ҳокимиятга келтирган деб ўйлайди.
На демократияга, на бозорга ишонган. Ўзига (ўқиганларига ва уни ичида тўғри деб билганларига) ва албатта тажрибасига ишонган. Хатоларини тан олганини кимдир эшитганми? Балки бу ишни келажакдагиларга қолдиргандир? Онгли равишда.
Назаримда яна камида 10-15 йил вақтим бор деб ўйлаган ҳам. Кеча дўстлардан бири "қачондир ҳокимиятни топширишига ишонардим", деб қолди. Тўғриси, мен ҳам шунга ишонардим.
Масалан, Ular'нинг махсус сони унга, Ҳукмдорга бағишланди (мустақилликдан кўра Ҳукмдор ҳақида кўпроқ гап кетди). Ҳа, кўп нуқталар, қарашлар ёқимсиз, саволлар очиқ, жавоблар йўқ. Унинг шахси ҳали кўп ўрганилиши керак, бунга зарурият катта. Фақат фанат ёки антифанат сифатида эмас, тадқиқотчи ўлароқ ўрганишлар керак.
Рўйи рости шуки, биз ҳали бери Ҳукмдорни унутмаймиз, унута олмаймиз. Унга қайта ва қайта мурожаат этаверамиз. Ишимиз, тутумимиз, ҳаракатимиз, сўзимиз, дунёимиз Ҳукмдордан унчаям узоқлашгани йўқ чунки.
Жойида тинч ётсин.