23K115Telegramda ochish
Қуёш панелларини ўрнатишда афзаллик ва рағбат асосий принципга айланиши керак Ҳокимлар ва уларнинг муттаҳам шериклари бошлаган охирги абсурдларни кўрган одамки сўрайди: Ўзи жараён қандай бўлиши керак? Биринчи ва ўзимиз учун белгилаб олишимиз керакки, ҳозирги мавжуд тарифларда на аҳоли ва на бизнесда қуёш панелларини ўрнатишга иқтисодий туртки бор. Шунинг учун мажбурлов ва маъмурий босим авжига чиқмоқда: Ҳеч бир ҳисоб китобсиз бизнес, аҳоли, ўқитувчилар, банкирлар ёппасига кампаниябозлик доирасида мажбурланаётгани шундан. Ҳокимларнинг ақли бошқа нарсага етмаслиги аниқ, улар шунинг учун ҳам ҳоким. Улар бу шароитда коррупцион каналларни ишга тушириб олишга ва фойдаланиб қолишга уринишади холос, ахир шунча пул уларни четлаб ўтиб кетмаслиги керак-ку. Демак, тарифлар бизнес учун тижорий, аҳоли учун компенсациявий даражага етказилмагунча жараённинг репрессив характери йўқолмайди. Иккинчидан, ҳеч бўлмаганда ҳозирги технологиялар шароитида ойлик сарфи 200 квт.соатгача электр сарфлайдиган истеъмолчилар қуёш панелларини ўрнатиб нисбий афзаллика эришиб бўлмайди. Содда қилиб айтганда қопламайди. Анову муҳтарам ҳоким эса, уни кимлигини айтмасаям ҳамма билади, айнан камбағалларга ва кичик дўконларга панеллар ўрнатишга муккасидан кетиб шовқин солмоқда. Аввалроқ тентак ва ўғрилар ҳеч қачон қийматини қопламаслигини била туриб, ўтган 4 йилда кўп қаватли уйларга карррасига қимматлаштирилган ақлли газ счетчиларини ўрнатиш билан машғул бўлишди (ҳамма муаммо счетчикларда деб тепадагиларнинг кўзини шамғалат қилишди). Демак, қуёш панеллари масаласида ҳам кўлам муҳим омил. Ҳозирги технологияларда йирик истеъмолчиларга урғу берилиши керак. Бу ойлик сарфи 1000 квт.соатдан юқори истеъмолчилар тоифаси, яъни бойлар ва ишлаб чиқариш жараёнида электр сарфи кўп бўлган корхоналар. Лекин тижорий ва субсидияланмайдиган тарифларга ўтилиши бу қатламни мажбурлашсиз ва маъмурий босимсиз ҳам шунга ундайди. Учинчидан, давлатнинг рағбати имтиёз ва компенсациялар бериш эмас, таклифни кўпайтириш билан амалга оширилиши керак. Масалан, қуёш панеллари учун аҳолига 3 млн.сўмгача компенсация, имтиёзли кредит ва ҳатто кредит тўловларининг бир қисми қопланиши ҳам тескари эффект бераяпти. Таклиф етарли эмаслиги ва бозор рақобати йўқлиги учун панеллар ва ўрнатиш нархлари кўтарилгани қолаяпти холос. Кампаниябозлик бошлангандан бери нархлар 2 баробарга ошгани бунга яққол мисол. Шунинг учун давлат имтиёзларни тарқатишни бас қилиб, таклифни рағбатлантириш, рақобатни қўллашга кўпроқ урғу бериши керак. Қуёш панелларини ва эҳтиёт қисмларни нечта чўнтак импорт қилади ёки ҳар бир ҳудудда нечта оператор ишлаяпти деган савол кўндаланг қўйилиши керак. Соҳа вертикали бир қўлли ёки камида ўзаро бўлиб олинган. Давлатнинг вазифаси эса кенг таклиф ва истеъмолчи танловини яратишда бўлмоғи зарур.

Ko‘rsatkichda

Xaritada ko‘rish

Arxivda shunga yaqin