
ТДИУ тадқиқотининг сўнгги маълумотларига кўра, 2025 йил 1 ноябрь ҳолатига кўра, Ўзбекистонда тамаки маҳсулотларининг ноқонуний савдоси улуши 8,9 фоизни ташкил этади, бироқ минтақалар бўйича вазият ўта нотекислигича қолмоқда. Энг юқори кўрсаткич Фарғона водийсида қайд этилган – 18,8%, айрим шаҳарларда эса рақамлар ўртача кўрсаткичдан анча юқори:
Марғилон – 42,5%;
Наманган – 33,7%,
Қўқон – 25,2%;
Фарғона вилояти бўйича – 20,3%.
Яъни айрим аҳоли пунктларида деярли ҳар иккинчи сигарет қутиси акцизсиз сотилади. Бундай даражадаги ноқонуний бозор мамлакатнинг бошқа ҳеч бир ҳудудида йўқ. Бюджет учун оқибатлар сезиларли: 2025 йилнинг 10 ойи давомида тахмин қилинаётган йўқотишлар 411,5 миллиард сўмга баҳоланмоқда, шундан 151,5 миллиард сўми фақат Фарғона водийси бўйича.
Пойтахт барқарорроқ кўринади: 9,0%, аммо бу ерда ҳам қоидабузарлар бўйича етакчи туманлар мавжуд:
Олмазор тумани – 17,6%,
Шайхонтоҳур – 12,6%,
Янгиҳаёт тумани – 12,1%.
Бу шуни англатадики, ноқонуний маҳсулот нафақат "қаердадир чегарада" ёки яширин каналлар орқали сотилади. У оддий пештахталарда, кўча нуқталарида, бозорларда - мамлакат ичкарисида турибди.
Масаланинг бошқа томонини ҳам унутмаслик керак. Тамаки маҳсулотларининг ноқонуний айланмаси учун ЎзР ЖКнинг 186-1-моддаси амал қилади – 12 йилгача озодликдан маҳрум қилиш. Акциз маркасиз реализация қилганлик учун – чораклик тушумнинг 20%гача жарималар (Солиқ кодексининг 227-1-моддаси).