Давлат монополияси ўрнини хусусий монополия эгалламаслиги керак
Ўтган ҳафта "Иссиқлик электр станциялари” АЖни хусусийлаштириш стратегиясини ишлаб чиқиш учун профессионал консалтинг компаниясини жалб қилиниши ҳақида эълон қилинди.
Тўғри, ҳозирча гап хусусийлаштириш стратегиясини ишлаб чиқиш учун консалтинг компаниясини танлаб олиш ҳақида кетаяпти.
Шу билан бирга ёдда тутиш лозимки, "Иссиқлик электр станциялари” АЖ жами 9та генерация активига эгалик қилади. Ҳозирча камида 85 фоиз электр энергияси шу компания тарафидан ишлаб чиқилади, яъни монопол мавқега эга. Компаниянинг иссиқлик ишлаб чиқариш ва етказишда улуши қатор йирик шаҳарларда 95 фоиздан ортади. Табиийки, унинг битта пакетда, битта лот билан хусусийлаштириш давлат монополисти ўрнига хусусий монополия яратади. Давлат монополиясига чидаш, тийиб туриш, таъсир ўтказиш мумкиндир, лекин хусусий монополияларга асло тоқат қилиб бўлмайди.
Агар электр энергияси бозорини яратиш билан боғлиқ мақсадлардан келиб чиқилса, "Иссиқлик электр станциялари” АЖни бир неча лотларга ажратган ҳолда ўзаро аффилланмаган ва манфаатлари уйғунлашмаган компаниялар даъвогарлик қиладиган очиқ аукционлар орқали сотиш тўғрироқ бўлади. Бунда битта инвестор бир вақтнинг ўзида бир минтақадаги барча активларга эга бўлиб қолишини ҳам олди олиниши керак. Масалан, водийда Фарғона ва Тўрақўрғондаги ИЭСлар бир инвесторнинг қўлига ўтиб қилмаслиги керак.
Эсингизда бўлса, ўтган ойда Бухоро, Наманган ва Хоразмда учта қуёш электр станцияси учун тендер эълон қилинган ва бунда асосий шартлардан бири битта инвесторнинг бир вақтнинг ўзида учта станция бўйича лойиҳани ютиб олиши чеклангани билан боғлиқ эди. Яъни ғолиб бўлган даъвогарлар келажакда рақобат қилишга мажбур бўлишлари керак.
"Иссиқлик электр станциялари" АЖни хусусийлаштиришда ҳам мана шу принципларда маҳкам туриш керак бўлади. Бизга бозор керак, янги хусусий монополист эмас.
Дарвоқе, шу пайтгача айтиб келинган сценарийлардан бири "Иссиқлик электр станциялари" АЖни хусусийлаштиришни эмас, янги генерациялар яратиш ҳисобига унинг бозордаги улушини секин-аста 35-40 фоизгача пасайтириб боришни назарда тутар эди. Балки бу йўл мақбул топилмадими, бир нима дейиш қийин.
@the_bakiroo