Рубль курси ҳақида
2022 йилда рубль курсининг динамикаси ва прогнозлари ҳақида бозор омилларидан келиб чиқиб гапириш маънога эга бўлмай қолди.
Март ойидан буён рубль курси фақат сиёсий, ҳарбий ва маъмурий омилларнинг кучли таъсирида, шунингдек, Россия ҳукуматининг, Россия Марказий банкининг бирламчи мақсадларидан келиб чиқиб шаклланмоқда.
Уруш бошлангандан кейинги чекловлар Россия олдига импорт учун янги каналларни зудлик билан яратиш вазифасини қўйди. Чунки санкциялар ва компанияларнинг Россия бозоридан зудтар кетиши айрим товарларнинг Россия бозоридан бутунлай йўқ бўлиши, айрим товарларнинг импорти 10 баробаргача камайиши оқибатларини яратди. Буни март ва апрель статистикасидан ҳам кўриш мумкин. Шундай шароитда қисқа муддатда янги импорт каналларини ва айниқса параллел импортни йўлга қўйиш рубль курсини кескин ошириш ҳисобидангина мумкин эди. Ва бу иш амалга оширилди. Октябрга келиб Россия Туркия, Хитой, Яқин шарқ, Марказий осиё давлатлари ҳисобига импорт кўрсаткичларини деярли тиклади. Санкцион оқибатларга қарамай Параллел импорт ҳам ишламоқда.
Бу орада 2023 йил Россия бюджети нефть нархининг 65-80 доллар коридорида бўлишидан келиб чиқиб тасдиқланди. Лекин декабрда Россия нефтига нисбатан потолок нархлар ва эмбарго қоидалари кучга кирди. Оқибатда Urals типидаги нефтнинг нархи 50 доллардан ошмаяпти. Қўшимчасига газ нархи учун ҳам Европа иттифоқи потолок нархларни белгилади. Россия гази учун асосий бўлган Европа бозори ихтиёрий ва мажбурий равишда ёпилишда давом этмоқда. Нефть ва газ Россия бюджетининг бевосита 40%гача, билвосита эса 60%гача тушумларини таъминлайди. Янги шароитда бюджети мувозанатини тиклашнинг ягона йўли бу рубль курсини мақсадли равишда тушириб бориш бўлади.
Шу маънода ўтаётган ҳафтада долларнинг рублга нисоби 72 рублгача чиққанини яна кўпроқ маъмурий каналларнинг таъсирига боғлаш мумкин. Эртадан бошлаб экспортчилар йиллик ва чораклик солиқ тўловларини бошлайдилар. Шунинг учун доллар/рублнинг қиймати вақтинча 65-66гача ҳам тушиши мумкин. Лекин бу курс узоқ вақт сақланиб қолмайди. Январь ойидан бошлаб тренд яна ҳукумат истаган бюджет учун комфорт курсга қараб оғишни бошлайди.
Айтиш керакки, барча таҳлилчилар, токи уруш тугаб, рублга нисбатан бозор қоидалари тикланмагунча рубль курси бўйича ўрта ва узоқ муддатли прогноз беришдан тийилиб турадилар.
@the_bakiroo