Қаттиқ тежаш бўлмайди, давлат харжи ошишда давом этади Кўплаб баҳолаш ва прогнозларга кўра мураккаб, оғир ва кутилмаган салбий омиллар юзага келиши нуқтаи назаридан 2021 йил 2020 йилдан катта фарқланмайди. Шу маънода 2021 йил макрокўрсаткичларни хомчўтлашда ва бюджет таркибини шакллантиришда "қаттиқ тежаш" принципларига амал қилинади, деган умид берувчи қарашлар йўқ эмас эди. Қаттиқ тежаш нима дегани? Биринчидан, давлат хизматлари сифатини пасайтирмаган ҳолда ва базавий мажбуриятларни ҳисобга олиб қисқартириш мумкин бўлган барча харажатларни қисқартиришга кутилмалар катта эди. Эълон қилинган маълумотларга кўра, 2021 йилда консолидацияланган бюджет харажатлари 203,8 трлн. сўмдан иборат бўлади. 2020 йил бюджетида жами консолидацияланган харажатлар 162,4 трлн.сўм эди. Яъни келаси йили бюджет харажатлари 25,5 фоизга ўсмоқда. Консолидациялашган тақчиллик 37,4 трлн.сўмни ташкил этиши айтилмоқда. Сўмнинг қадрсизланишини инобатга олганида ҳам бу жуда катта рақам. Ўзбекистон иқтисодиёти ҳозир реал рецессия, расман эса турғунлик ҳолатида бундай гигант харажатларни кўтаришга қанчалар қодир, билмайман. Иккинчидан, 2021 йилда ташқи қарзлар ўсишидан тийилишга нишоналар бордек кўринганди. Амалда эса Ташқи қарзнинг ЯИМга нисбатини 60% этиб белгилашмоқчи. Келаси йил ҳам ЯИМ доллардаги қийматини йўқотиб боришини ва долларда номиналланган ташқи қарз суммада ўсишда давом этиши инобатга олинса, бу жуда қўрқинчли. Яхши инсонлар 60%гача ошириш ниятимиз йўқ, қонун билан лимит белгимоқчимиз холос деб таскин беришмоқда. Унда шу лимитни ЯИМга нисбатан фоизда эмас, суммада белгиласак, масалан, Ўзбекистон Республикаси номидан ва унинг кафолати остида жалб қилинган қарз қолдиғи 20 млрд.доллар эквивалентидан ошмайди деб ёзиб қўйсак мантиқли ва самаралироқ эмасми? Учинчидан, яхши ниятлар қилингандики, токи коронакризис келтириб чиқарган ва чиқараётган ноаниқликликлар давом этар экан, янги инвестиция лойиҳаларини молиялаштириш, айниқса ташқи қарз маблағлар эвазига молиялаштириш тўхтатиб турилади деб. Афсуски, ташрифларда кўз-кўз қилинадиган, турли дастурларга бюрократик йўл билан киритилган, самараси ҳаминқадар ва директив кўринишда шошма-шошарлик билан шакллантирилган инвестиция лойиҳаларини ташқи қарз ҳисобига молиялаштириш давом этиши режалаштирилмоқда. 2021 йилда жалб қилинадиган 5,5 млрд.долларлик ташқи қарзнинг 3,3 млрд.доллари шу мақсадга йўналтирилади. Ҳалиям кеч эмас, яна бир бор ўйлаб кўриш керак, бошланган лойиҳаларни албатта тугатиб, эксплуатацияга тушириш лозим, лекин янгиларига қўл уриш, айниқса ташқи қарз эвазига молиялаштиришга уринишлар истиқболда катта йўқотиш ва диспропорцияларни яратади. @the_bakiroo