Апрель, Агнешка ва Вайда Болаликда поляк қиссасини ўқигандим, афсускни номи ва муаллифини хотирлай олмадим. Бош қаҳрамон бақалоқ болакайнинг отаси уруш вақтида Комида (балки қамоқда) бўлади. Польшани советлар эгаллагач қайтишади. Албатта бу болалар ҳаёти ҳақида китоб, лекин шу китобдаям советлар полякларни қанчалик зўрлагани кўринади. Қисса совет Польшаси даврида ёзилган. Албатта поляк оиласи Комида нима қилгани аниқ ёритилмаган (байналминал бурчини бажарганлигига ишоралар бор). Лекин орадан йиллар ўтиб Анджей Вайданинг киноларини кўриб болаликда ўқиган китобнинг асл сюжетини кенгроқ қабул қила бошлаганман. Дарвоқе, қиссанинг қаҳрамонлари болалар бўлади. Биттаси бақалоқ (советларда очликни бошдан кечиради, Польшага қайтгач тинимсиз овқат ейиш дардига дуч келиб семириб кетади), иккинчисининг лақаби Апрель бўлади (ногирон), учинчиси эса Агнешка. Буларни нега эсладим, биринчиси Апрель ойи бошлангани, иккинчиси эса Агнешка Пикулицкани қоралаш кампанияси йўлга қўйилгани ва учинчиси апрель ойида шу кунларда совет НКВДси томонидан уюштирилган Катин қирғини эсланади. Россия империяси, кейин Советлар томонидан поляклар том маънода зўрланган. Советлар 1940 йилда Гитлер Германияси билан Польшани босиб олгач, Польша сиёсий, ҳарбий ва маданий элитаси қирғин қилинган. Ҳеч бир халқ советлардан полякларчалик зулм кўрмаган. Вақтингиз бўлса, масалан, бугун кечга жума оқшомида Анджей Вайданинг "Катин" (Katyń) фильмини албатта кўринг.