"Туркманистон тўртинчи йил кетма-кет сўз эркинлиги рейтингида ўз ўрнини яхшиламоқда"
Анъанага кўра жаҳон матбуот эркинлиги куни арафасида "Чегарасиз репортёрлар" ташкилоти 2022 йил учун тузилган "Сўз эркинлиги индекси"ни эълон қилди. Рейтингда 133- ўринни банд этган Ўзбекистон ҳақида хулоса мана бу ерда ёзилган.
2022 йил рейтингини тузишда бешта - сиёсий, иқтисодий, қонунчилик, ижтимоий ва хавфсизлик индикаторлардан фойдаланилган. Шунинг учун янги методология сабабли рейтингда бу йил кескин ирғишлар ва кескин шўнғишлар юз берган. Масалан, қўшнимиз Қозоғистоннинг рейтинги биратўла 33 поғонага яхшиланган, Нидерландиянинг рейтинги эса 22 поғонага ёмонлашган.
Ҳайрон бўлманг, ҳатто туркманлар рейтингдаги ўрнимиз яхшиланди деб ёзишлари мумкин бўлмоқда. Шунинг учун ўзбек пропагандаси ҳам бир неча кун мана сўз эркинлиги, тўртинчи ҳокимият, ислоҳотлар самараси ўлароқ деб ёқимли пластинкаларни бемалол айлантириши мумкин бўлади.
Умуман олганда рейтинглар янги даврнинг оғриқли комплексларидан бири бўлишга улгурди. Бу фақат сўз эркинлиги эмас, иқтисодий масалалар. ҳуқуқ, очиқлик билан боғлиқ яна қатор рейтинглардаги мамлакат ўрнини яхшилашга қаратилган чора ва воситалардан ҳам кўрса бўладики, кўпинча рейтингни ўзгартириш учун курашилмоқда, вазиятни ўзгартириш учун эмас.
Масалан, мамлакатда мулк ҳуқуқининг топталиши, бу ҳақдаги ҳар ҳафта, ҳар ойда пайдо бўлаётган ташвишли хабарлар номенклатура ва қарор қабул қилувчилар учун умуман оғриқли эмас. Лекин мулк ҳуқуқи бўйича рейтингда пасайишимиз оғриқли қабул қилинади.
Худди шу масалани сўз эркинлиги бўйича ҳам айтиш мумкин. Масалан, ўтган йилда цензуранинг турли кўринишлари, ахборот олиш ва тарқатишга бўлган чекловлар ҳеч кимни ташвишлантиргани йўқ. Лекин 2021 йил рейтингида пасайишимиз чиновникларни кўпроқ асабийлаштирди.