Олтинсиз экспорт қисқара бошлаган. Бу нохуш сигналми?
Олдинга ўтиб айтиш лозим, ҳозирча ва қисқа қилиб айтганда — йўқ.
Гарчи статагентлик олтинсиз экспорт ҳажмини алоҳида кўрсатишни тўхтаган бўлсада, апрель ойида олтинсиз экспорт ҳажми 1 321,3 млн.долларни ташкил этганини ҳисоблаб олиш қийин эмас, бу ўтган йилнинг апрелига нисбатан 46 млн.долларга камроқ деган. Экспорт ҳажми асосий савдо ҳамкорларимиз бўлган Хитой, Россия, Туркия ва Қозоғистон билан ҳам рўй берган. Бунга Миркомил Холбоев алоҳида эътибор қаратгани бежиз эмас.
Лекин менинг назаримда, якуний хулосалар чиқаришга шошмай туриш керак. Сабаби экспортнинг қисқариши (айниқса Россия ва Қозоғистон йўналишида) санкцион товарларнинг реэкспорти ҳисобига рўй бераётган бўлиши мумкин. Бунга импортнинг ўсиш суръати пасайгани, Ўзбекистонда умуман ишлаб чиқарилмайдиган қатор товар гуруҳлари экспорти, масалан генераторлар ва машина ускуналар экспорти камайганидан ҳам ишора олса бўлади. Яъни яхши гумон шуки, Россияга Кремлнинг "параллел импорт" сиёсати доирасида санкцион товарлар экспорти тўхтаган бўлиши мумкин. Апрелда АҚШ ва Европа иттифоқи вакилларининг бу тўғридаги огоҳлантиришларини эсланг, санкцияга тушган, Ўзбекистонда жон сақлаётган олигарх ва унинг активларига қўйилган санкцияларни эса эслатиб ўтиш шарт эмас. Қолаверса, Европанинг 11- санкцион пакетида санкцияга тушадиган субъектлар рўйхатида Ўзбекистондан бўлган корхоналар ва шахслар ҳақида сиздиргилар ҳам ролини ўйнагани табиий.
Лекин анъанавий экспорт товарларимиз мева-сабзавот (ҳажмда), йигирилган ип ва матолар, рангли металлар, ўғитлар экспорти камайиб бошлагани ростанам хавотирли.
Апрелнинг яна бошқа эътиборли жиҳатлари:
Газ импорти деярли тўхтаган, лекин газ экспорти каррасига кўпайган. Апрелда 90 млн.доллардан кўпроқ қийматда газ экспорти амалга оширилган.
Электр токининг импортиям, экспортиям тезлашган. Катта эҳтимол, Тожикистондан электр олишни, Афғонистонга электр сотишни кўпайтирганмиз.
Автомобиль импорти ҳам сезиларли тарзда ошган. Ўзбекистонликларни танловсиз қолдириб қақшатаётган ва қарғиш теккан монополист автомобиль экспортини оширишда давом этмоқда.
Апрелда яна битта ёки иккита 67,2 млн.долларлик самолет сотиб олинган бўлиши мумкин (айрим манбаларга қараганда бойлар бизнес джетлар сотиб олган).