18K189Telegramda ochish
Қўлма-қўл "Оҳангаронцемент" ва офшордан бошқариладиган цемент заводлари ҳақида Давлетовўз “Оҳангаронцемент” АЖнинг бенефициарлари ўзгараётганига эътибор қаратган. Охирги муҳим фактларга кўра Ўзбекистондаги энг йирик тўртта цемент заводининг бири энди олигарх Усмановнинг USM Holding"и назоратига ўтаётган бўлиши мумкин. Айтиш мумкинки, Оҳангаронцемент тарихи бу Ўзбекистондаги мулк ҳуқуқига чайса қилиб тупуриб қўйиш муносабатлар тарихидир. Унинг қўллардан қўлларга ўтиши ҳақида китоблар ёзса бўлади ва бу жараён ҳали-бери тўхтамаса керак. Оҳангаронцемент 1994 йилда хусусийлаштирилган. Заводни меҳнат жамоаси, турли очиқ бўлмаган холдинглар (кўча билан бирга) ва қисман давлат назорат қилган. 2000 йилларда завод турли схемалар воситасида Гулнора Каримова назоратидаги Zeromax GmbH эгалигига ўтган. Гулнора Каримова активларни шишириб, бир неча опциялар кўринишида сотишга жуда уста бўлган. Шу тариқа Оҳангаронцемент 2006 йилда «"Евроцемент груп"га жуда қимматга пулланган. 2013 йилдан кейин Гулнора Каримова ўйиндан чиқарилгач, Оҳангаронцемент учун яна янги курашлар бошланган. Бир муддат ўтиб, ҳатто 1994 йилдаги хусусийлаштириш ноқонунийлиги тўғрисидаги ажримлар пайдо бўлган. Шу тариқа "Евроцемент груп" Оҳангаронцементдан қутулмаса бўлмайдиган шароитга етиб келган. Бу орада "Евроцемент груп" Сбербанк назоратига ўтишга ҳам улгуради. Феълан 2020 йил октябрдан 2021 йил майгача Оҳангаронцемент охирги бенефициари Сбербанк бўлган. 2021 йил май ойида "Евроцемент груп" заводдаги ўз улушини Кипрдаги офшор фирма Lamanka Enterprises LTDга сотади. Де-юре айни пайтда ҳам бу компания Оҳангаронцементнинг асосий бенефицари бўлиб турипти. Лекин охирги ўзгаришлар кўрсатмоқдаки, заводда мулк эгалиги бўйича янги транзит бошланган. Агар бу юз берса, USM Holding охирги 20 йилда заводни қўлдан қўлга олган тўртинчи, балки бешинчи эгаси бўлади. Яна бир гап. Ўзбекистондаги энг йирик 4та цемент заводининг барчаси Кипрдаги офшорлар назоратида. Оҳангаронцементга Lamanka Enterprises LTD эгалик қилса, "Қизилқумцемент", "Қувасойцемент" ва "Бекободцемент"ни бошқа бир Кипр офшори United Cement Group ўз назоратига олган. Цемент заводлари офшорда рўйхатдан ўтган компаниялар ҳисобига ўтса, нима қилибди дейишингиз мумкин. Биринчидан, уларнинг асл бенефициарларини аниқлаштириб бўлмайди, иккинчидан, цемент заводларининг эгалиги бўйича кейинги битимлар Ўзбекистондан ташқарида туриб амалга оширилаверади. Яна бир масала борки, бозорнинг ярмини назорат қиладиган учта цемент заводининг битта компанияга, яна офшор компанияга топширилиши бу - рақобатга зиён келтирувчи стратегик хато ҳам. Ўзбекистоннинг монополияга қарши кураш органлари битимларга қандай розилик берган, бу алоҳида саволли масала. Саволлар бу эпохада бўлмаса, кейингисида албатта берилади. Чунки ўзбек цемент заводларининг қўлма-қўллиги тарихи ҳали ёзиб битилмаган.

Ko‘rsatkichda

Xaritada ko‘rish

Arxivda shunga yaqin