Агар эркин рақобат ва очиқ бозор бўлганида акцизни бекор қилишга зарурият қолмасди
Нефть охирги ҳафтада 15%га арзонлашди, лекин бу тенденция, аввал ҳам кўп ёзганимиздек, Ўзбекистонда бензин нархларида яна акс этмайди.
Нархларни пасайтириш учун ўтган йили декабрда ва февраль охирида ишлаб чиқариш, импорт ва истеъмол учун акцизнинг йил охиригача бекор қилиниши чораси қўлланилди. Амалда бу энг паст маркали 80 бензиннинг прейскурант нархларини аввал 5700 сўм, кейин эса 6000 сўм атрофида маъмурий тарзда ушлаб туришга имкон бермоқда. Айтиш керакки, имтиёзларга қарамай, нефть арзонлашуви нархларнинг арзонлашувига туртки бераётгани йўқ.
Идеалда агар нефть ва нефть маҳсулотлари бўйича ўзаро боғлиқ бўлмаган ва мутлақ устунликка дахл қилмаган катта кичик субъектлар фаолият кўрсатадиган очиқ бозор ва эркин рақобат шароитлари бўлганида ёки ҳеч қурса шу тарафга қадам қадам қўйишни бошлаганимизда, бозордаги нефть нархига қараб нефть маҳсулотлари нархи ҳам эркин шакллана бошлаган бўларди. Катта эҳтимол, ҳозирги Россия нефтига эмбарго ва потолок нархлар мавжудлиги ва нефть глобал талабнинг ўсишдан тўхтагани шароитида бозорнинг ўзи нархларни жиловлаган ва қуйига индирган бўларди. Акцизни бекор қилиб ўзимизни ўзимиз, бюджетимизни, пенсионерларимизни, ўқитувчиларимизни, дўхтирларимизни икки карра жазолашга ҳожат ҳам қолмасди.
Лекин бундай сценарий ҳозирги Ўзбекистон ва унинг иқтисодий сиёсати учун учун хомхаёл бўлиб қолаверади.