Миллионер бўлишни истамайман, НГМК акциясини хоҳлайман Халқ IPO'си доирасида сотиладиган акциялар бўйича тўлиқ рўйхат Lex.uz базсида ниҳоят пайдо бўлди. Аввалроқ, халқчил IPO' доирасида акциялари сотиладиган давлат банклари бўйича ўз муносабатимизни билдирган эдик. Қирқталик тўлиқ рўйхат билан танишган ва Ўзбекистон реалликларини тушунадиган одам борки, рўйхатдаги камида тўртта эмитент акциялари камбағаллар учун ҳам, ўртаҳоллар учун ҳам, бойлар учун ҳам ва айниқса ўғри олигархлар учун жуда қизиқ бўлишини дарҳол англайди. Булар Ўзбекистон бошидаги олтин тож «Навоий КМК» АЖ, мис тожимиз «Олмалиқ кон-металлургия комбинати» АЖ ва металл гигантимиз «Ўзбекистон металлургия комбинати» АЖ. Буларни санаганим бош сабаби рангли ва қора металлургия гигантлари суперрентабелли ҳисобланишади, шу учлик доим энг кўп дивиденд ва солиқ тўловчилар рўйхатида. Бежизга Россия ва Қозоғистонни талаб келган ўғри олигархия олти йилдан бери оғзидан сув оқизиб, шу уч гигантга кўз тикаётгани йўқ. Кейинги икки корхонанинг пул оқимларини ишончли бошқарув баҳонасида "хусусийлаштириб олиш" ҳаракатларини ҳам кўрдик. «Навоий КМК» АЖ Кенгашида эса яна бир олигархнинг қандай сайлангани номаълум вакили қўр тўкиб ўтирипти (балки ахборот йиғаётгандур, балки буюртма ва оқимларни ўз назоратига буришни режалаштираётгандур) . Тўртинчи қаторга рўйхатда «UZBAT» АЖни киритаман. Ўзбекистонда 30 йилдан бери ишлаётган тамаки компанияси сифатли ва замонавий корпоратив бошқарувга, юқори рентабеллик кўрсаткичларига, доимий ва даврий дивиденд тўловларига эга. Қандай қилиб, 2,6%лик акциялари пакети давлат ихтиёрига ўтиб қолган билмайман. UZBAT акциялари очиқ бозордаям йўқ. Қисқаси, ҳар қандай тоифадаги инвестор учун жуда қизиқ ва жозибали таклиф бўлади. Дарвоқе, юқоридаги ТОП таклифлар бўйича битта қўлга, айтайлик 0,001%дан кўп бўлмаган акциялар сотиш қоидасини ҳам киритиш керак. Акс ҳолда ўғри олигархлар ўша таклиф этилаётган 2%ни тўлиқ ўзиники қилиб олади, кейин табиийки, бу улушни маъмурий йўллар билан кенгайтиришни бошлаши мумкин. Рўйхатдаги қолган эмитентлар бўйича яна салбий фикрларни айтмоқчи эмасман. Лекин эсда тутиш керакки, «Ипак йўли» АТБ, «Трастбанк» АТБ ва «Гарантбанк» АТБдан ташқари 33та эмитентнинг назорати халқона IPO'дан кейин ҳам тўлиқ давлат назоратида қолади. Демакки, дивиденд сиёсати ҳам давлат назоратида бўлади, сифатсиз ва маъмурий бошқарув ўзгармайди, тижорий самарасизлик кўламини эса тасвирлаб бериш шарт эмас. Назорат хусусий қўлларда бўлган «Ипак йўли» АТБ, «Трастбанк» АТБ ва «Гарантбанк» АТБ жуда кичик улушдаги, қанчадир дона акциялари қандай қилиб давлат ихтиёрига ўтиб қолган, буниям билмайман. Лекин бу банкларнинг акциялари IPO'сиз ҳам очиқ бозорда мавжуд. Масалан, Ўзбекистоннинг энг рентабелли банкларидан бўлган Трастбанк акциялари шу кунларда номиналидан деярли 9 баровар қиммат котировкаланмоқда. Хоҳловчилар IPO'ни кутиб ўтириши шарт эмас.