Августда банк активлари сифати кескин ёмонлашган ва яна сентябрда бирдан яхшиланган
Маълумотлари ўз вақтида ошкор қилинмаган ва кечикиб тақдим этилган августда Ўзбекистон банкларининг активлари сифати сезиларли даражада ёмонлашган, даромадлилик кескин пасайган.
Демак, август ойида банкларнинг муаммоли кредитлари (NPL) 1,5 трлн.сўмдан кўпроққа ошган ва 17,3 трлн.сўмга етган. NPL'нинг энг катта ўсиши OTP гуруҳи назоратига ўтгандан кейин тозалаш жараёни кетаётган Ипотекабанкка тааллуқли. Августда можор қардошлар қарийб 1 трлн.сўмлик кредитни муаммоли деб тан олишган (эҳтимолки, илгари бу кредитларнинг муаммоли экани яшириб келинган).
Муаммоли кредитларнинг кўпайиши фонида август ойида йўқотишларга қарши очиқлик даври учун рекорд даражада 2,9 трлн.сўмлик захира яратилган. Натижада, банк тизимининг рентабеллиги 14,7%дан бирданига 11,8%гача пасайган (банклар жами биргаликда август ойида атига 89 млрд.сўм соф фойда кўрсатган).
Энг қизиғи, августда ёмонлашган аҳвол сентябрда яна сезиларли тарзда яхшиланган. Хусусан, NPL қолдиғи жами 441 млрд.сўмга камайган. Бунда, муаммоли кредитлари августда қарийб 1 трлн.га ошган Ипотекабанкда NPL 448 млрд.сўмга камайган ("ортга қайтарилган" дейиш турлича ҳуқуқий оқибатлар яратиши мумкин).
Активлар сифати "яхшилангани" ортидан эҳтимолий йўқотишларга қарши захиралар суммаси хам кескин камайган (1,7 трлн.сўмлик резерв тузилган) ва банкларнинг ўртача капитал рентабеллиги 12,7%гача кўтарилган.
Тижорат банклари активлари сифатининг бирдан ёмонлашгани саволли эмас (бу ўзи оғир аҳволнинг тан олиниши сингари), лекин вазиятнинг бирдан яхшиланиб қолишига нисбатан қандайдир изоҳ беришга тўғри келади.
Бунда маъмурий таъсир ўз ролини ўйнадими ё банкларнинг шаффоф ҳисоботидан кўра тўланадиган солиқлар муҳимроқ деб топилдими, бир нарса дейиш қийин.