Ўзбекнефтегаз ва Ўзтрансгаз ўртасида ғалати битимлар рўй берган Очиқ маълумотларга таянилса, 29 март куни газ қазиб олиш бўйича монополист Ўзбекнефтегаз газ транзити ва транспорти бўйича монополист Ўзтрансгазнинг 46,8% улушини 292,8 млрд.сўмга сотиб олган. Битим биржадан ташқари амалга оширилган кўринади, акциялар номинал қийматда, 1000 сўмдан сотилган. Битимдан, 2 кун ўтиб, 1 апрель куни Ўзбекнефтегаз Ўзтрансгазнинг акцияларини баҳолатиш бўйича “Uz-Kor Gas Chemical” МЧЖ ҚК ва “KPMG Valuation and Consulting” МЧЖ ўртасида “Ўзтрансгаз” АЖнинг 1 дона оддий акциясини баҳолаш битимга ўзгартиришлар киритган. Эҳтимолки, Ўзтрансгаз акциялари билан боғлиқ битимни амалга ошириш учун баҳолаш натижалари ҳам кутиб ўтирилмаган. Феълан Ўзбекнефтегаз ва Ўзтрансгаз ўртасидаги мазкур битим 3 апрель куни юз берган бошқа битимнинг таркибий қисми бўлиши мумкин. Унга кўра, Uz-Kor Gas Chemical, Ўзтрансгаз ва Ўзбекнефтегаз ўртасида Газ сотиш бўйича қарз келишуви доирасида Газ қарзи бўйича бош келишув, Қарзни бошқа шахсга ўтказиш ва Қимматли қоғозларни топшириш шартномалари имзоланган. Битим моҳиятига кўра, Ўзбекнефтегаз 10 трлн.сўмдан ортиқ қарзни сотиб олувчисига айланган, яъни ўз зиммасига олган. Демак, иқтисодий мазмуни йўқ ва энергетикадаги аввалги таркибий ислоҳотларга зид молиявий схемага кўра, Ўзбекнефтегаз Ўзтрансгазнинг қарзларидан воз кечмоқда ва унинг акциядорига айланмоқда. Бу ғалати битимдан Uz-Kor Gas Chemical қандай бенефит олаётганини қўшимча ҳужжатларсиз аниқлаб бўлмайди. Чунки Uz-Kor Gas Chemical МЧЖ сифатида маълумотларини очиқламайди. Қизиғи шундаки, худди шу куни Ўзбекнефтегаз Uz-Kor Gas Chemical МЧЖ билан яна битта, 2012 йилдаги келишувга оид яна битта қўшимча келишув имзоланган (унинг мазмуни номаълум). Яна бир ўта нохуш ишора. Норасмий хабарларга кўра, Ўзбекнефтегазга Ўзтрансгаздан қарз эвазига олинган улуши ва яна айрим улушлар "ишончли бошқарувга" берилган бўлиши мумкин. Юқоридаги битимлар Ўзбекистонда газ қазиб олиш, транзит ва транспортировка, таннархнинг шаклланишига тўғридан тўғри таъсир кўрсатади. Энергетикадаги ўзи ёпиқ, оғир ва аянчли вазиятни янада чигаллаштиради. Энергетика вазирлиги, Ўзбекнефтегаз, Ўзтрансгаз юқоридаги битимлар бўйича мақсад ва муддаоларни, янги бенефициарларни тўлиқ очиқлаши шарт. На Энергетика вазири, на Ўзбекнефтегаз, на Ўзтрансгаз тарифлар ошиши эълон қилингандан кейинам, тарифлар кучга киргач ҳам юзини кўрсатгани йўқ. Ўнлаб оғир саволлар очиқ қолмоқда. Ўзбекистонликлар нонини туя қиладиган, орқаваротдан битимлар тузишни билганлар ҳисобот беришниям қойиллатиши керак. Хўш, Ўзбекнефтегаз бўйнига илинган янги мажбуриятлардан кейин газнинг таннархини яна қанчага шиширасизлар, ҳурматли жаноб вазир? Ўзтрансгазнинг атрофида пул суғурадиган қанақа "прокладкалар" пайдо қилинмоқда? Маълумот учун, Ўзбекнефтегаз 2023 йил бўйича халқаро стандартлар асосида молиявий ҳисоботларни тузиш ва аудитор сифатида Еrnst &Young аудиторлик компаниясини танлаган, битим суммаси 16,1 млрд.сўм. Аввалги йиллардаги тузилган битимлар қиймати яна 1,7 млрд.сўмгача оширилган. Ўзи Молия вазирлиги давлат компанияларининг аудиторлар билан расмий ва норасмий муносабатларини ҳам алоҳида ўрганиши керак.