Япония ва мигрантлар 2008 йилда Японияга магистратурага ўқишга борганимда, кичкина университет шаҳарчамиздаги япон талабалар велосипедларини деярли қулфламаслигига ҳайрон қолардим. Кўп жойларда дарс ё ётоқхонасига киришда калити билан қолдириб кетишарди. Кейин чет эллик талабалар, айниқса бизнинг минтақадан талабалар кўпайгани сари, велосипед ўғирликлари ҳам кўпая борди. Бу ўғирлик ва бошқа майда бузилишларнинг кўпи чет элликлар Япониядаги ишонч маданиятини тушунмасликлари, ҳурмат қилмасликлари сабаб кўпайди. Бу ишончни япон жамиятида мавжуд ёзилмаган келишувга қиёслаш мумкин—аксарият одам бировнинг нарсасига хиёнат қилмайди. Қайсидир маънода, четдан келганлардан буни билиш ва тушунишни тўлиқ кутиш ҳам нотўғридир, чунки бундай ишонч даражаси бошқа жойда йўқ. Тараққий топган Европада, масалан Амстердамда, велосипедингиз калитини қулфида қолдириб кўринг ва неча дақиқа ичида олиб кетилишини кўриш учун соатингизга қараб туринг. Дунё илми ўчоқларидан бўлган Кембрижда коллежим дарвозаси олдида велосипедимни олиб кетишган. Ўтган 17 йил ичида Японияда нафақат чет эллик талабалар, балки муҳожир ишчилар сони кўпайди. Чет элликлар билан мулоқот қилиб ўрганмаган жамият буларни тушуниш билан қабул қилсада, сенсация яратишга ўч ОАВ чет элликлар қилган қоида бузишлар ва жиноятлар ҳақида баралла гапира бошлашди. Одатда шундай бўлади—иш ё ўқиш учун борган муҳожирларнинг аксарияти қонун-қоидага риоя қилади, аммо 1-2та қурт тушган олма бутун ҳосилни булғаганидек, битта яримта бузғунчи ё жиноятчи бутун халқни ёмонотлиқ қилади. Шу кунларда Токиода беш нафар ватандошимиз ҳибсга олингани ҳақидаги хабар кўп муҳокама бўляпти. Япон медиасига кўра, бу ёш йигитлар шаҳар аҳолиси дам олиб, айланадиган жума-шанба кунлари Токионинг гавжум кўчаларида ширакайф японларнинг ҳамёнларини ўғирлашган. Қаршилик кўрсатганларни эса дўппослашган ҳам (жиноятчилар орасида мусобақаларда қатнашган спортчи йигитлар бор экан). Ўғирланган кредит карталарга айфон ва бошқа нарсалар сотиб олиб, қайта сотиб, $50,000дан ортиқ маблағни ўзлаштиришган ҳам. Журналист Головнин ўз каналида Японияда авж олаётган киссавурлар мафияси ҳақида ёзибди. Унга кўра, жануби-шарқий осиёлик (асосан виетнамлик) майда ўғрилар Японияга келиб, бу ердаги дўкондору савдогарларнинг ишонувчанлигидан фойдаланиб, катта миқдордаги нарсаларни ўмараётган экан. Чет элликларга кўп ишонавермайдиганлар бундай воқеаларни кўриб, "Ана кўрдиларингми, чет элликларни киритиш керакмас ўзи!" дейиши аниқ. Япония ва бошқа давлатларга визага ҳужжат топширувчиларга нисбатан ишончсизлик эса ортади. Япония ҳам, Ғарб давлатлари ҳам, аслида муҳожирларга муҳтож. "Шарқий назар" подкастимизда кўп таъкидлаганимиздек, Япония аҳолиси кескин қисқариб бормоқда: ҳозирда у ерда бир аёлга 1.2 нафардан фарзанд тўғри келади (аҳоли ўсиши учун бу кўрсаткич камида 2.1га тенг бўлиши керак). Шу сабаб, чет элликлар келмасин деб, ўнгчиларга кўп овоз бераётган Европа ҳам, бегоналарни суявермайдиган японлар ҳам охир-оқибат муҳожирлар ортишига кўника боришга мажбур. Айни пайтда, уларнинг ҳукуматлари бу муҳожирларнинг жамиятга интеграциялашувида ёрдам беришлари керак бўлади. Шу билан бирга, четга чиқаётганлар ҳам қонун-қоидага риоя қилиб, борган жойининг тилини, маданиятини, урф-одатини ўрганиб, маҳаллий аҳоли ва уларнинг маданиятига ҳурмат билан ёндашиб яшаса, ҳаммага яхши бўлади. #МенБилганЯпония #иммиграция @profsherzod