Эшак сўйиб еяётган хитойлар бу муаммоларнинг энг кичиги Қашқадарёда қурилаётган цемент заводининг хитойлик ишчилари эшак сўйиб истеъмол қилаётгани ҳақидаги хабарларга турлича муносабатда бўлинмоқда. Лекин назаримда, хитойлик ишчиларнинг маҳаллий эшакларни қийратаётгани хитойликлар билан боғлиқ муаммоларнинг энг кичиги. Энг аввало, Хитойдан ишчилар, қурувчиларни Ўзбекистонга киришига ёппасига рухсат берилиши рационал қарор эмас (кам сонли, юқори малакали технолог ва инженерлар истисно). Кирган хитойни, кўпинча, ортга қайтиб чиқариб бўлмайди. Булар янги ва янги лойиҳалар баҳонасида муддатини чўзаверишади, сони ҳам кўпайиб бораверади (афсуски, расмий статистика мавжуд эмас). Хориждан юқори малака талаб этмайдиган ишчилар жалб қилиш сиёсатимизга жиддий ўзгартиришлар киритишимиз лозим. Диверсификация керак. Айниқса цемент заводлари тайёр баҳона буларга. Аввало янги цемент заводларининг асосий қўшилган қиймати Хитойга кетмоқда (Хитойдан ишчи олиб келиб ишлатаётгани етмагандай, кредитлар, усукуналар ўша ёқдан, фойдани тақсимлаш ҳам хитойлар фойдасига). Бизнинг табиатимиз, сувимиз, ҳавомиз булғангани яна битта масала. Буларнинг экологияга кўндаланг қўйиб қўйгани бор. Фарғонанинг Ўзбекистон, Андижоннинг Булоқбоши, Хўжаобод, Жиззахнинг Зафарободида (яна давом эттириш мумкин) одамлар танасида, болаларининг соғлигида кўраяпти буни. Зафарободдан Форишга қараб юриб кўринг. Марс манзараларига дуч келасиз. Табиат қуритилган. Булар бойликларимизни ўзлаштириб, асосий қийматни ташиб кетаётгани етмаётгандек, генофондимизни, табиатимизни булғаяпти. Яна булар чиновникларни коррупциялаштириш, ёппасига сотиб олишда устаси фаранг. Давлатлар элитасини, чиновникларини коррупциялаштириш Хитой ташқи сиесатининг асосий инструментларидан ҳисобланади. Кўтарасига сотиб олинаётган Африка давлатларини қўя турайлик, аллақачон қўшни Тожикистон ва Қирғизистонда бутун бошли ҳукуматларнинг ўзи хитойпарастга айланган. Цемент мавзусига қайтамиз. Бизнинг мисолимизда афзаллик қаерда? Бугунги шароитларда Ўзбекистон учун нисбий афзаллик цементни импорт қилишда. Энг аввало нархда. Чунки қўшни уч давлатда ортиқча ишлаб чиқариш бор. Қаёққа сотишни билишмайди. Ўзбекистон учун энергия етишмовчилиги, табиат ва сувни асраш қадриятлари инобатга олинса, бу афзаллик янада кўпроқ ортади. Қирғиз, тожик ва қозоқ цемент заводлари қалтираб туради, ишқилиб, ўзбеклар чегарани епиб қўймасин, божларни оширмасин деб. Эътибор берсангиз, янги қурилаётган цемент заводларининг барчасида лобби хитойники. Энг ёмони, яна 2 йилдан кейин Ўзбекистонда ҳам ортиқча цемент ишлаб чиқариш муаммоси пайдо бўлади. Кредитларни эса қайтариш керак бўлади. Сиртмоқ қисқаси.