Зиёнли амалиёт давом этади: қарийб 760 млрд.сўмлик қарзлар капиталга конвертация қилинади
Давлат назоратидаги банклар ва компанияларнинг давлат олдидаги қарзини капиталга алмаштириш орқали сўндириш схемаси давом эттирилади.
Бу сафар навбат Ипотекани қайта молиялаш компанияси АЖга келган. Компанияга 2022 йилда ажратилган 300 млрд.сўмлик бюджет ссудаси қайтарилмайди. Ушбу қарз капиталга алмаштирилади. 2022 йилда «Ўзбекистон ипотекани қайта молиялаштириш компанияси» АЖга 3 йил муддатга 12 фоиз ставкада бюджет ссудаси ажратилган. Яъни давлат мазкур қарз битимидан ҳеч қурса йилига 36 млрд.сўм даромад олиб турган. Энди шуям бўлмайди. Солиштириш учун, «Ўзбекистон ипотекани қайта молиялаштириш компанияси» АЖ 2022 йилда олган жами соф фойдаси 24,1 млрд.сўмни ташкил этган.
Қарор доирасида «Ўзбекистон ипотекани қайта молиялаштириш компанияси» АЖ устав капиталини жами 808,1 млрд.сўмга ошириш кўзда тутилган. 300 млрд.сўмлик қарз конвертациясидан ташқари яна 8та давлат банки капиталдаги улушини 459,3 млрд.сўмга оширади (кулманг, ҳатто Микрокредитбанк ҳам улушини 36 млрд.сўмга оширади).
Бир неча ҳафта аввал айтганимиз — бизни кутаётган ёмон схемалардан бири шу.
"Носқовоққа нон борми" деб ўтирган самарасиз давлат банкларида бунча пул йўқлиги аниқ. Назаримизда яна схема қилинади. АЖнинг энг катта қарзи Молия вазирлигидан - 2,7 трлн.сўмдан ортиқ. Шу қарздорликнинг бир қисми яна давлат банклари орқали капиталга конвертация қилинса керак. Қисқаси мумкин бўлган энг расво схема. Қарийб 760 млрд.сўмлик ҳеч қурса фоиз даромад келтириб турган қарзнинг осмонга совурилиши.
Бу схемадан энг катта ютқазган яқиндагина хусусийлаштирилган Ипотекабанк. Чунки энди унинг «Ўзбекистон ипотекани қайта молиялаштириш компанияси» АЖдаги улуши 20%дан 3,4%гача ювилиб кетади. Можорлар қандай қилиб бунга рози бўлишган (ёки рози қилинган) тушуниш қийин.
Схема якуни бўйича «Ўзбекистон ипотекани қайта молиялаштириш компанияси» АЖнинг феълан эгаси Давактив бўлиб қолади. Бу дегани АЖда бошқарув сифати ва молиявий қарорлар самарадорлиги ёмонлашса ёмонлашадики, асло яхшиланмайди.
Аввал бошда режа қилинганидек, Компаниянинг ташқи бозордан мустақил қарз ва ресурслар жалб қилиш имкониятлари деярли нолга яқинлашди.
«Ўзбекистон ипотекани қайта молиялаштириш компанияси» АЖ акциялари очиқ бозорда, яъни биржада айланмайди. Лекин бу операциядан кейин унинг эҳтимолий бозор қиймати янада арзонлашиши аниқ.