500 млн.долларлик "Шимолдан газ импорти учун модернизация" лойиҳаси ҳақида Токи 92- қарор очиқланмагунча ҳеч ким эшитмаган, техник иқтисодий асослари борми ё йўқми, қаерда тайёрланган, ким томонидан тасдиқлангани номаълум лойиҳа аслида қаердан ўсиб чиқаётганини илғаш учун Ўзтрансгазнинг очиқ маълумотларига мурожаат қилишга тўғри келади. Шонли энергетикларимизнинг зарарлари йиғиладиган бассейнга айлантирилгани учун Ўзтрансгаз янги даврда 13 трлн.сўмдан ортиқ зарар йиғиб, капиталини манфийга айлантириб улгурганди. Шартли равишда, 2022 йилнинг якунида Ўзтрансгаз худди Қирғизгаз каби 1 сўмга топшириб юборишга тайёр қилиб бўлинганди. Лекин орада зарар йиғиладиган бассейн сифатида янги Ўзгазтрейд ўртамчиси ясалди. Маълумот учун, 2022 йилнинг охири ва 2023 йилнинг биринчи чорагидаёқ Ўзгазтрейд 6,3 трлн.сўмдан ортиқ зарарни жамлаб бўлган. Ундан кейин маълумотларни очиқлаш тақа-тақ тўхтатилди. 2023 йил якунлари бўйича жамланган зарар 20 трлн.дан кам бўлмаганини чамалаш мумкин. Ўзтранзгазга қайтамиз. 2023 йилдан соф газ ташувчиси функциясига қайтгач компания худди аввалги даврлардагидек бинойидек фойда кўриш ишлай бошлади. 2018 йилдан буён биринчи марта 2023 йилнинг 9 ойида 6,5 трлн.сўм соф фойда қайд этилди. Энг қизиғи, шу вақтгача кузатилмаган иш — компаниянинг қарз юки ҳам пасая бошлади. Сиёсийлаштирилган ўрис газини импорт қилиш доирасида модернизация ишлари — 3 дона газ ҳайдаш ускунасини алмаштириш ва 11 дона турли газ ҳайдаш ускуналарини капитал таъмирлаш ва тиклаш ишларини бажариш, шунингдек, 22 километр янги магистраль газ қувурларини қуриш ва 56 км газ қувурлари газ қувурларини таъмирлаш, катта эҳтимол, яна қарз кўтармасдан, ўз маблағлари ҳисобига амалга оширилди. Буни 2023 йил 9 ойида компаниянинг бошқа операцион харажатлари режадагидан 1,2 трлн.сўмга ошиб кетганидан ҳам кўриш мумкин (2023 йил бошида режа тузилаётган вақтда ўрис газини импорт қилиш мажбурияти ҳали бўйнимизга илинмаганди). Шу жойда хулоса қилса бўладики, гарчи Россия билан боғлиқ газ битимининг биронта жиддий детали очиқланмаган бўлсада, суткасига 18 млн.кубгача импорт газни қабул қилиш учун 2023 йил октябригача 100 млн.долларлик таъмирлаш ишлари олиб борилган бўлиши мумкин. Энди эса шартномаланмаган газнинг ўзи бўлмасада, шу ҳажмни суткасига 32 млн.кубга етказиш учун 500 млн.долларлик лойиҳа ясаб таклиф этишмоқда. Лойиҳа учун хорижий банклардан кредит ҳам жалб қилишмоқчи. Ишораларни илғамоқдамисиз? Ўзтрансгазда фойда пайдо бўлди, бўйнига яна кредит осса бўлади, шу баҳона Газли омбори сиғимини уч карра оширилишини бемалол изоҳлаб кетиш мумкин. Ҳа, айтгандек, 500 млн.долларлик "Шимолдан импорт қилинадиган табиий газни қабул қилиш ҳажмини ошириш бўйича магистрал газ тизимини модернизация қилиш лойиҳаси" пудратини ҳам Ўзбекистондаги Пудрат қироли эгизакларидан биттаси қўлга киритмаса, ҳайрон бўлган бўлардим.