Захираларимиз хусусан, еврооблигациялар сўндирилиши ҳисобига қисқаргани жиддий саволлар туғдиради Марказий банк ниҳоят олтин-валюта захиралари ҳисоботини икки ойликни бир қилиб, эълон қилди. Захираларнинг кескин, қарийб 2,4 млрд.долларга қисқаргани ва ярим йиллик минимум 32,2 млрд.долларгача камайгани ҳолати ҳайрон қолдиргани йўқ. Айнан захираларнинг қисқарган бўлиши мумкинлиги халқаро захиралар ҳисоботини очиқланмай қолаётгани сабабларидан бири бўлган бўлиши мумкинлигини ўтган куни қайд этган эдик. Ҳайрон қолдирган ҳолат захиралар қисқариши учун сабаб ўлароқ мавсумий тусдаги тенденция кўрсатилгани, шунингдек, 2019 йилда муомалага чиқарилган суверен Евро облигациялар бир қисмининг сўндирилиши қайд этилгани бўлди. Йилнинг илк икки ойидаги захиралар қисқариши мавсумий эмаслигини Миркомил Холбоев батафсил ёзди. Агар охирги 6 йилдаги динамикани мавсумийликка боғласак, захиралар камайиши эмас, кўпайиши керак эди. Захираларнинг қисқариши хусусан, еврооблигацияларнинг сўндирилишига боғланиши ҳам аниқлик киритилишни талаб этади. Чунки 2019 йил 14 февралдаги 5 йил муддатга чиқарилган 500 млн.долларлик облигациялар февралда эмас, 2023 йил декабрдаёқ сўндирилган бўлиши мумкин. Чунки Иқтисодиёт ва молия вазирлиги охирги марта ушбу транш тўғрисидаги маълумотни 2023 йил 20 декабрь ҳолатига очиқлаган. Вазирликнинг 22 декабрдан кейинги ахборотларида 2024 йил февралда сўндириладиган чиқарилув ҳақида маълумот бошқа келтирилмаган. Ўзи биринчи еврооблигациялар ҳисобланган мазкур 500 млн.долларнинг қандай ишлатилгани, самараси қандай бўлгани алоҳида ўрганишларни, керак бўлса, ҳукуматнинг жамоатчиликка ҳисобот беришини талаб этади. Хотирангизга солиш учун эслатиш керакки, мазкур траншнинг 459,6 млн.долларлик қисми давлат банкларига 5 йил муддатга депозитга жойлаштирилган, яна 39,95 млн.доллари Навоий кон металлургия комбинатига бюджет ссудаси сифатида йўналтирилган. Энди савол: носқовоққа нон борми ҳолга келган, ликвидлиги тубга чўккан давлат банклари ушбу депозитларни давлатга қайтаришдими? Қайтаришган бўлса, валютада қайтаришдими ё сўмда? Ёки банклардаги тешикларни ёпишда охирги йилларда урф бўлганидек, суборд ёки капиталга конвертация қилиб юборилдими? Кўпчилик амалда давлат банкларининг мажбуриятлари бўйича қандай бузуқ схемалар ишлаётган бўлиши мумкинлигини билмагани учун бу жуда жиддий муаммо эканини тушунмаслиги мумкин. Лекин агар еврооблигациялар давлат банклари ва НКМКдан қайтарилмаган ҳолда сўндирилган бўлса, унинг залворли юки яна бюджетга, яъни солиқ тўловчилар бўйнига тираб тиркалган бўлиши мумкин. Шу маънода регулятор захиралар камайишини гўёки нормадек оқлаб бериши эмас, хавотирли тезликда инишнинг асл сабабларини кенгроқ очиқлаши, хусусан, ёмонлашиб бораётган тўлов баланси ва унинг каналлари тийилмаган бюджетга бориб тақалишини эълон қилиши балки қарор қабул қилувчиларни хушёрликка чорлаган бўларди. Энергетик мустақиллик шимолнинг эмиссар бенефициарларига қўш-қўллаб топшириб қўйилган бир вақтда молиявий мустақилликнинг охирги истеҳкомини заифлашишда давом этишига йўл қўйиб бўлмайди.