71K144Telegramda ochish
Олтиндан "супердаромадлар" захираланиши керак, сўмни мустаҳкамлаши эмас Ўзбек тадбиркорлари анчадан буён сўм курси тўғрисида баҳсга киришмаган эди. Тадбиркорлар валюта курси оптималлиги ва рационаллигини, аниқроғи у экспортни рағбатлантираётганини сўроқ остига олишмоқда. Миллий валюта курсини «эркин қўйиш»га чақириқлар эшитиладими ёки йўқми, бир нарса дейиш қийин. Лекин, факт шуки, Марказий банк қанақа формулировка ишлатмасин, ўзбек сўми мустаҳкамланишдан тўхтамаяпти, номинал курси ҳам, реал курси ҳам (реал самарали алмашув курс ҳолати ва динамикаси анчадан буён эълон қилингани йўқ). Ўзбекистоннинг асосий экспорт тушумини таъминлайдиган олтин нархи охирги 1 йил 50%гача, охирги 2 йилда 70%гача қимматлади. Нафақат олтин, мис ва уран экспортидан ҳам тушумлар ортиб бормоқда. Ушбу хом-ашё ва металлар рақобатли бозор товарлари эмас, сиёсий ва геосиёсий омиллар уларнинг нархига кўпроқ таъсир этади. Сўм курсининг мустаҳкамланишига нисбатан улар рақобатли бозорларда сотилувчи бошқа экспорт товарлари сингари сезгир эмас. Кун тартибига чиққан дискуссия Ўзбекистон сотаётган асосий экспорт товарларидан олинаётган супердаромадларни қора кунга олиб қўймай, истеъмолга ва ўзлаштиришга ўтгани муаммосини ечишни талаб қилади. Соддароқ айтганда биз ҳар унция олтиндан ортиқча 1400-1600 долларни самарадорлик туфайли ишлаб топаётганимиз йўқ. Бугун сўмнинг мустаҳкамланиб бораётгани ҳам иқтисодиётимиз, ташқи савдо ва хусусан экспортимизнинг чуқур муаммолари ариганидан дарак бермайди. Яъни бу атипик мустаҳкамланиш. Амалда йўқ жойдан, қулай конъюнктура Ўзбекистонга бир неча миллиард долларлик долларлик қўшимча даромадларни совға қилмоқда. Биз бу совғани захиралаш ўрнига истеъмолга йўналтирмоқдамиз. Буям етмагандек, бизни рубль курсининг мустаҳкамланаётгани ва унга кўр-кўрона ишониш чалғитмоқда. Шундай экан, бонкирлар тилида айтганда реал самарали алмашув курсининг 3-5-7 йил аввалги ретроспектив трендига бир назар солиш ва истиқболларни қайта чамалаш, приоритетларни қайта кўриб, бошқатдан тақсимлайдиган вақт келган.

Ko‘rsatkichda

Xaritada ko‘rish

Arxivda shunga yaqin