Сўм дунёдаги энг тебранувчан валютага айланиб қолгани йўқ
Иқтисодчи Миркомил Холбоев сўм-доллар жуфтлигида коридорнинг кенгайгани ортидан “бунинг орқасида кимдир турибди”, “бу жараёндан кимдир соққа қиляпти” каби шов-шувли фикрларга нисбатан икки қисмдан иборат тушунтиришлар билан бўлишган (1, 2).
"Сўм-доллар жуфтлигида коридор кенгайганлиги, менимча, ХВЖнинг узоқ вақтдан буён бериб келадиган тавсияларига амал қилинишни бошланганлиги натижаси бўлса керак. ХВЖ деярли ҳар бир ҳисоботида сўмнинг мослашувчанлигини ошириш зарурлигини таъкидлаб келган.
Жорий йилнинг апрел ойидан эса сўмнинг кунлик ўзгариши сезиларли кенгайди. Бу эса сўм кўпроқ бозор принциплари асосида ҳаракатланадиган валютага айланаётганини кўрсатаётгандек (чамамда).
Албатта, кўпчилик сўмнинг кичик коридор билан тебранишига ўрганиб қолган, лекин паст волатилликни таъминлаш бозорга жуда кўп аралашувни талаб қилади. Агар фундаментал омиллар валюта курсининг қадрсизланиши (ёки мустаҳкамланиши)ни талаб қилса-ю, қарор қабул қилувчилар бунга тескари ҳаракат қилса, бу захираларнинг емирилишига ҳамда охир оқибат курснинг бир марталик нисбатан йирикроқ тўғирланишига олиб келиши мумкин (масалан 2023 йилдаги каби). Шунинг учун валюта курси ўзгаришида регулятор аралашувининг камайиши ижобий тенденция сифатида қабул қилиши керак.
Ўзи аслида сўм-доллардаги коридорнинг кенгайиши сўмни ноёб валютага айлантиргани йўқ, балки бошқа бозор принциплари асосида ўзгарувчи валюталарга (бироз) яқинлаштирди холос".
"Бу график учун айнан сўм-доллар жуфтлигида коридор кенгайган 18 апрелдан кейинги даврни олдим. Графикдан коридор сезиларли кенгайган даврда ҳам сўм энг волатил валюта эмас, балки кўплаб валюталарга нисбатан тебраниши паст шаклланганлигини кўриш мумкин.
Сўм апрелдан кейинги даврда йирик валюталар хусусан иена, франк, фунт, евро кабиларга нисбатан пастроқ волатил бўлган. Яъни сўнгги икки-уч ойда сўм дунёдаги энг тебранувчан валютага айланиб қолгани йўқ. Шунчаки олдин волатиллиги жудаям паст бўлган бўлса, сўнгги икки-уч ойда коридор кенгайди ва бозор принциплари асосида ўзгарадиган валюталарга бироз яқинлашди холос".
- https://telegra.ph/file/581743bfbbe44966127b6.jpgtelegra.ph
- https://t.me/Mirkonomika/2373@Mirkonomika
- https://t.me/Mirkonomika/2374@Mirkonomika