"Эркинлаштирилган" ғалла нархлари яна эркинлаштириладими? Кечаги йиғилишда ғалла нархлари эркинлаштирилиши, фермер ва кластерларнинг ҳуқуқлари кенгайтирилиши ҳақида айтилган. Гап шундаки, бундан 1,5 йил аввал қабул қилинган қарорда 2021 йил ҳосилидан бошлаб: давлат томонидан ғаллага харид нархини белгилаш амалиётидан тўлиқ воз кечилиши; давлат хариди тўлиқ бекор қилиниши; фермерлар ва бошқа корхоналар томонидан етиштириладиган ғалла барча истеъмолчиларга, шу жумладан донни қайта ишловчи корхоналар, ғаллачилик кластерлари ва трейдерларга биржа савдолари орқали ёки тўғридан-тўғри шартномалар асосида эркин нархларда сотилиши эълон қилинган эди. Тўғри, амалда мазкур қарор талаблари ишламади (янги даврда фармон ва қарорларнинг ишламаслиги оддий ҳолатга, таажжубдан ташқари кўникмага айланиб бўлди), Хусусан, 2021 йилда ҳам давлат ресурсларига товар ва уруғлик дон сотиб олиш давом этди. Бунда қарорда кўрсатилганидек биржа орқали сотиб олиш юз бергани йўқ. Ғаллани большевикларча зўравонлик билан тортиб олиш, яъни разверстка қилиш тўхтагани йўқ. Ҳокимлар ва маҳаллий раҳбарларнинг зўравонлиги шу даражага етдики Адлия вазирлиги ҳатто алоҳида баёнот билан чиқишга мажбур бўлди. Энди яна кечаги ташаббусларга қайтсак. Аввало "келгуси йилдан экинларни жойлаштириш тартиби сақланган ҳолда" ибораси ишлатилган. 2020 йилги қарорда экинларни жойлаштириш эмас, "ғалла экин майдонларини навлар бўйича жойлаштириш" назарда тутилган эди. Фарқини деҳқон ва фермерлар жуда яхши тушунади. Экинларни жойлаштириш тартиби фермерни яна қисади, чегаралайди. Иккинчидан, "ғаллачилик кластерлари ва фермер хўжаликлари 3 йил давомида ҳар йилги ҳосилдан гектарига 2,5 тонна ғаллани биржа савдоларига эркин нархларда чиқариши кўзда тутилган". Қарорда эса бундай мажбурий лимит йўқ. Фермер ва кластерлар биржа савдолари орқали ёки тўғридан-тўғри шартномалар асосида эркин нархларда сотилиши белгиланган. Келинг, тасаввур қилайлик, лалми майдонларда гектаридан 15-20 центнер ғалла оладиган фермерлар нима қилади? Қолган 5 центнерни ёнидан қўшиб биржага чиқарадими? Эркин дейилгани, бу истаса биржада, истаса тўғридан тўғри шартномада сотиш деганику аслида. Нима демоқчиман, тўғри ҳуқуқий қадам 2020 йилдаёқ қўйилган эди. Фақат бу нормалар ишлаши керак. Унга амал қилмаганлар (масалан, ҳокимлар ва турли секторлар) жазоланиши лозим. Фермергаям, кластергаям имтиёзли кредит ҳам керакмас, давлатни бўғиб қўядиган ёрдамиям керакмас, давлат ўзи эълон қилган линияни амалда ушлаши керак холос. Муттаҳам ва зўравон ҳокимларни ғалла ишидан четлаштирилиши керак холос. Шунда фермер ғаллани давлатдан яшириш, уруғ, ўғитдан ё соляркадан ўғирлашни эмас, ҳосилни кўпайтириш, фойдани максималлаштириш ҳақида ўйлай бошлайди. Пахта борасида бозор механизмларига ўтилдику, образли айтганда, энди фермер керак бўлса, томорқасига пахта экади. Чунки у бундан манфаатдор. Нега ғалла сиёсатида бу йўлдан юриш мумкинмас? @the_bakiroo