“UzAuto Motors” ўзини-ўзи фош этди: компания импорт божи тўламайди ва у олиб-сотар чайқовчи
Охирги йилларда ҳукуматнинг эркатой монополисти “UzAuto Motors”га махфий қарорлар билан бож тўламасдан автомобиль олиб-сотишга имкон берилгани ҳақида жуда кўп ёзилди. Шу кунгача на монополист ва на ҳукумат буни тан ҳам олмаганди, рад ҳам этмаганди.
Малибу импортининг маржиналлигинини ҳисоблаб кўрган кунўз журналистини фош этмоқчи бўлган UzAuto Motors не тонгки, ўзини-ўзи фош этиб қўйган. Мана иқтибосни ўқинг:
"Муаллифга қойил қолиш мумкин: у ҳатто Малибу импортининг маржиналлигини ҳисоблашга ҳаракат қилган, лекин негадир у етказиб берувчининг харажатлари логистика харажатлари билан чекланади деб ўйлаган. Афтидан, унинг фикрларида ҚҚС ва утилизация тўловларини “UzAuto Motors” ўрнига қандайдир бошқа ва ўта саховатли ташкилот тўлайди шекилли.
Бундан ташқари, маҳаллий автогигантнинг вакиллари қимматбаҳо автомобилларни сотишдан олинган даромад арзонроқ моделларини ишлаб чиқариш харажатларини қисман қоплаши ва улар учун нархларнинг ўсишини ушлаб туришини илгари бир неча бор тушунтиришган".
Эътибор беринг, автомобиль импорт қилинганида ҚҚС ва утилизация тўловлари билан бирга импорт божи ҳам тўланади. UzAuto Motors ҳукуматнинг махфий қарорига кўра импорт божи тўламайди ва табиийки, буни пиар мақолада кўрсатиб ўтишни лозим кўрмаган.
Иккинчи нуқтада қимматбаҳо автомобилларни сотишдан олинган даромад ҳақида гап кетмоқда. Яъни аслида автомобиль ишлаб чиқарувчиси бўлиши керак бўлган компания олиб-сотар чайқовчига айланган-қолган ва буни ишлаб чиқариш харажатларини қисман қоплаши билан оқламоқда. Бугун монополист молиявий натижаларининг негизини олиб-сотарликдан тушган даромадлар ташкил этади.
Дарвоқе, бутун узун матн давомида UzAuto Motors Малибу автомашинасининг ҳар бири Кореядан қанчадан импорт қилаётганини барибир кўрсатмаган. Бунинг учун Давлетовўз ҳавола қилган шартноманинг иловасига қараш кифоя бўларди.
Нега UzAuto Motors Малибу қанчадан импорт қилинаётганини айтишни лозим кўрмаган, чунки журналистнинг фикрлари ўринли, олдинга ўтиб айтиш мумкинки, Кореядан Малибу сотиб олиш нархи у гумон қилган нархлардан ҳам арзонроқ бўлиши эҳтимоли юқори.
Баҳсга нуқта қўйиш учун Малибунинг импорт нархи бўйича аниқ маълумотни 10.02.2022 йилдаги GP-2022-02 шартнома бўйича юк-божхона декларацияси орқали ҳам билса бўлади. Буни Божхона қўмитаси ҳам эълон қилиши мумкин (ҳеч қандай тижорий сир йўқ). Лекин қўрқаманки, уларнинг ҳаммасининг тили бир, эълон қилмаслик учун албатта баҳона топишади.
Айтгандай, UzAutoMotors IPO доирасида таклиф этадиган акцияларига бир сўм ҳам тикманг. Чайқовчи ва махфий қарорлар билан бож тўламайдиган компаниянинг инвестори бўлиш бир кун келиб ҳам маънавий, ҳам ҳуқуқий ва албатта молиявий йўқотишларни келтиради. Бу борада Абдулла Абдуқодиров 146% ҳақ.