Саккизта банкнинг капитали 3 ойдан кейин кучга кирадиган капитал талабларига жавоб бермайди. Улар қонун бўйича ёпиладими?
2023 йил 1 сентябрдан эътиборан банк устав капиталининг энг кам миқдори 200 млрд.сўмни ташкил этиши керак. Бу бўйича қонун лойиҳаси ўтган йил октябрда анонс қилинган ва қонун апрелда кучга кирган.
Лекин мазкур талабларга жавоб бермайдиган банклар ўз капиталини мувофиқлаштириш бўйича бирон жиддий ҳаракатни амалга ошираётгани йўқ. 1 май ҳолатига камида 8та банк яна уч ойдан кейин кучга кирадиган талабларга жавоб бермайди. Шулардан Пойтахтбанк, Равнақ банк, Мадад инвест банк ва Ўзагроэкспортбанк кеча ташкил бўлган эмас, эски банклар.
Бу рўйхатда Ўзагроэкспортбанк кейси қоидаларга кўз юмиш ва тупуриб қўйиш бўйича алоҳида мўъжиза. Ташкил бўлганидан буён бирон марта капитал билан боғлиқ талабларни бажармаган. Лекин қонун талаблари қўлланилиб, банк ёпилмаган. Буям майли, Ўзагроэкспортбанк ўтган йили икки марта сотилди. Аввал бўғзигача Украина болалари ва оналарининг қонига ботган Кремлга яқин Совкомбанкка. Битим уруш бошланиб, Совкомбанкка қарши санкциялар эълон қилингач, бекор қилинди. Кейин Ўзагроэкспортбанк 2022 йил октябрда олигарх Шодиевлар оиласининг вакили назоратидаги структурага яширин қарор билан сотилди. Битим ҳақиқатан ҳам амалга ошгани Давактив томонидан уч ой ўтиб, 2023 йил январь бошига келибгина тан олинди. Сотув шартларининг энг асосийси "инвестор" банк устав капиталини белгиланган талабларга етказиш кераклиги бўлган. Лекин Ўзагроэкспортбанк эгаларининг қонунларгаям, битим шартларигаям қўйгани бордирки, 9 ойдан кўп вақт ўтиб ҳам, устав капитали 100 млрд.сўмга етказилмаган. Энди шулар капиталини 200 млрд.сўмга етказадими?
Ўзагроэкспортбанк кейсини нимага келтирдим? Қонунда кўрсатилган жазо бўлмаса, бозорда бошқа иштирокчилар ҳам қоидаларга амал қилишдан бош тортаверади. 84 марта "хитойча огоҳлантириш" бефойда.
Шундай экан, регулятор аввало қоидаларни барчага тенг қўллаши ва албатта қонунбузарларни шафқатсизларча жазолаши керак. Акс ҳолда истиснолар кўпаяверади, танага яқинлар, кўзга бегоналар деган тушунчалар пайдо бўлади. Қарабсизки, якунда қонун қоидалар ўрнига шахсий таъбларга қараб ишлайдиган қўл бошқаруви ишга тушади.