Шунисигаям шукур, лекин Жамоат транспортида эгилувчан тарифларга ўтилиши, тан олиш керак, катта қадам. Мен шу қадамни босишга яна анча вақт журъат ва ирода топилмайди, жараён чўзилишда давом этади деб ўйлагандим. Адашганимдан хурсандман. Айни вақтда 1 ноябрдан кучга кирадиган ўзгартиришлар жамоат транспортидаги тўлов тизимини одамбашара ва самарали қилиш йўлидаги вазифалардан бири холослигини унутмаслик керак. Биринчидан, йўл ҳақини нақд пулда тўлаш 300 сўмга эмас, каррасига қиммат бўлиши керак, айтайлик, ҳозирча 5 минг сўм. Чунки айнан нақд пулдаги тўловлар тизимдаги ўғирликларнинг мазмун моҳиятини сақлаб қолишга имкон беради. Шу билан бирга ҳисобга олиш керакки, нақд пулдаги тўлов қилиш сақланиб қолар экан, ҳар бир автобусга битта кондуктор бириктириш амалиёти йўқ бўлмайди. Бу жуда қимматга тушадиган ва аҳмоқона маъмурчилик. Транспорт вазирлиги ва шаҳар маъмурияти жамоат транспортида нақд пулда тўлаш имконияти келгуси 3 ёки 6 ойда тўлиқ тўхтатилишини эълон қилиши керак. Иккинчидан, йўл ҳақини нақд тўлашдан воз кечилиши билан бир автобусга бир кондуктор тизимидан ҳам тўлиқ воз кечиш зарур. Йўл ҳақи бўйича тўлов интизоми назорати кондукторларда эмас, инспекцияда бўлиши зарур. Инспекция жамоат транспортида йўл ҳақи тўланганини бекатларда ёки боғламаларда ва ҳатто автобусда ҳам танлама кўринишда текшириши керак. Худди Берлиндагидек, Париждагидек, Прагадагидек. "Қуён"ларга қўлланиладиган жарима йўл ҳақининг камида 50 баробаридан бошланиши мумкин. Жазо ва жариманинг муқаррарлиги билан бирга жариманинг катта қисми инспекторларга мукофот сифатида тақсимланиши уларнинг иш сифати ва қамровига мисли кўрилмаган рағбат беради. Учинчидан, албатта қаттиқ ва узвий чоралар пойтахтликлар ва меҳмонларда жамоат транспортига чиқиши билан тўловни амалга ошириш кўникмасини яратади. Лекин бунинг учун ҳар бир инспекторда йўл ҳақи тўланганини текширадиган валидаторлар бўлиши керак. Мен ҳали шундай валидаторларни Тошкентда ишлатилганини кўрмадим. Масалан, ҳозирда автобусга чиқишим билан йўл ҳақини карта орқали тўлайман, лекин манзилга етгунча кондуктор етти марта йўлкира тўлашни сўрайди. Бу табиийки фақат кондуктор эслатганда ёки фақат кондуктор орқали тўлаш билан боғлиқ ёмон кўникмалар яратади.