Энди кредит фоизлари тушадими? Спойлер: Ҳозирча йўқ "Тижорат банклари капиталининг монандлигига қўйиладиган талаблар тўғрисида"ги Низомга киритиладиган ўзгартиришлар банкларда кредитлар фоизини пасайишига олиб келади, деган турлича фикрлар янграмоқда. Назаримизда, айтилаётган фикрлар бизни кутаётган реалликдан кўра хоҳиш-истакларга яқинроқ. Нега? Биринчидан, 2021 йилда ҳам ЯИМ номинал ўсиши доирасида кредит портфелининг ўсиши, яъни 20-22 фоиз атрофида прогноз қилинмоқда. Бозорда тренд белгиловчи аксарият тижорат банкларида капитал етарлилиги бўйича муаммолар йўқ ва улар кредит портфелини мақбул доирада ўсишини таъминласалар, бемалол йил охиригача 150%лик риск билан ишлашда, яъни миллий валютада корпоратив мижозлар учун 23%гача, жисмоний шахслар учун 27%гача кредит беришда давом этсалар бўлади. Яъни, корпоратив кредитлар бўйича 20-23%лик, чакана кредитлар учун 23-27%лик коридор комфортлигича қолади. Иккинчидан, ресурслар чекланганлиги ва депозитлар бўйича нарх ўзгармай қолаётган шароитда 150%лик риск билан ажратилган кредит 100%лик риск билан ажратилган кредитдан кўра нисбатан афзалроқ бўлиб қолаверади. Шартли айтганда, 150 бирлик миқдорда 18%дан депозит олиб, 20%дан кредит бергандан кўра, 100 бирлик миқдорда 18%дан депозит олиб, 23%дан кредит берган фойдалироқдир. Учинчидан, хорижий валютадаги кредитлар бўйича рисклар даражаси жудаям қатъийлаштирилган. Хусусан, хорижий валютада 8 фоиз ва ундан юқори бўлган кредитлар 200%лик рисклар қаторига киритилган. Маълумот учун, ҳозирда асосан ўртача 8-10%лик ставкалар коридорида кредитлар ажратилмоқда. Бу 1 мартдан бошлаб тижорат банкларида хорижий валютада кредитлаш рағбати деярли сўнади ва табиийки, хорижий валютадаги кредитлар талаби ҳам миллий валютадаги кредитлар сегментига кўчиб ўтади ва қўшимча талаб ҳосил қилади дегани. Яъни банкларнинг хорижий валютада кредитлаш бўйича бой бераётган маржиналлигини миллий валютадаги кредитлаш орқали ишлаб топишдан ўзга чораси қолмайди. Тўртинчидан, ички депозит ва ресурс бозорининг имкониятлари чекланган, бозорда қўшимча таклиф ҳажмлари кутилаётгани йўқ. Ташқи каналлар орқали жалб қилинадиган хорижий валютадаги ресурслар учинчи омилда санаганимиз -маржиналлик пастлиги сабабли миллий валютага алмаштирилган ҳолда ишлатилишига тўғри келади. Узоқ муддатга оид валюта рискини ўз зиммасига олишга эса банклар кўпам журъат этишавермайди. Саналганлардан ташқари яна бошқа омиллар ҳам борки, ҳаммаси биргаликда қўшилиб, миллий валютадаги кредитларнинг фоизларини бирдан пасайишига йўл бермайди. Қолаверса, кредитлар бўйича фоизларнинг пасайиши учун туртки берадиган фундаменталь сабаблар ҳали пайдо бўлгани ва пишиб етилгани йўқ. Албатта, ўрта ва узоқ истиқболда, бунинг учун иқтисодий шарт-шароитлар етилиши лозим, фоизлар пасайиб боради. Хусусан, асосий ставканинг пасайиши табиий равишда, ўша биз айтган 150% риск даражасидаги кредитлар фоизларини ҳам мутаносиб бандга пасайтиради. Лекин буни бироз ва балки бир муддат кутиш керак бўлади. @the_bankiroff