Ҳукуматнинг ёпиқ қарорлари очиладими?
Коррупцияга қарши курашиш агентлиги директори Акмал Бурханов маҳаллий ҳокимликларда қарорларнинг 30 фоиздан ортиғи ёпиқ ҳолда қабул қилинаётганлиги (баъзи ҳокимларники 80%га етган), кўп қарорлар давлат харидлари ёки давлат бюджети маблағларини сарфлаш билан боғлиқ бўлиб, ноқонуний равишда ёпиқ ҳолга ўтказилаётганини қайд этган.
Агентлик директори маҳаллий ҳокимтўраларнинг ёпиқ қарорларини камайтириш бўйича таклифлар ишлаб чиқилаётганини маълум қилган.
Лекин, нимагадир ёпиқ қарорлар дейилганда фақат маҳаллий ҳокимликларнинг қарорлари тилга олинган, ҳукуматнинг ёпиқ қарорлари эсланмаган. Уларни нима қилиш керак? Қандай чора кўриш керак?
Биринчидан, ҳукуматнинг чиқараётган ёпиқ қарорлари сонда камроқ бўлсада иқтисодиётга, эркин рақобатга ва тенг имкониятларга ҳокимларнинг ёпиқ қарорларига нисбатан каррасига кўпроқ зиён етказади.
Иккинчидан, пастдаги раҳбарлар юқоридагилардан ранг ва ўлчов олади, юқорида яширин қарорлар чиқариб, тор манфаатларга хизмат кўрсатилаётгани учун ҳеч қандай сўров ва масъулият йўқ экан, нега пастдаги ҳокимлар бу иш билан шуғулланмаслиги керак?
Учинчидан, ҳукуматнинг ёпиқ қарорлари ҳукумат тизимининг ўзида реалликларни тўлиқ тасаввур қилишга ва тўғри қарорлар учун етарли ахборотлар жамлашга тўсқинлик қилади. Узоққа бормайлик, Антикоррупция агентлиги солиқ ва божхона имтиёзларидан фойдаланиш ҳолатларини таҳлил қилганда, яширин қарорлар билан берилган имтиёзлардан фойдаланувчиларга оид рақамлар инобатга олинмаган, зеро агентликка бу яширин қарорлар бўйича имтиёзлар ҳақида маълум қилишмаган.
Тўртинчидан ва энг асосийси, ёпиқ қарорларнинг коррупциогенлик даражаси. Масалан, Антикоррупция агентлиги нега ёпиқ қарорларнинг жуда катта қисми энергетикага оидлиги, яна бунинг устига кипрликми, швейцарияликми ё гонконглик инвесторга бориб тақалишини алоҳида ўрганиб кўрса бўлади. Коррупцияга қарши кураш тўғрисидаги қонунга кўра, Агентлик норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар ва уларнинг лойиҳаларининг коррупцияга қарши экспертизасини ўтказиши керак. Лекин, газ ва нефть конларига оид, экспорт ва импорт ҳуқуқи, энергоактивларнинг бегоналаштирилиши билан боғлиқ қарорлар яширин бўлса, қандай ўрганилади?
Шунинг учун, мен ўйлайман, ёпиқ қарорларни камайтириш қабилидаги куф-суф чоралар борасида эмас, ёпиқ қарорлар қабул қилишни тўхтатиш, эскиларини тўлиқ очиқлаш, қонунга зидларини бекор қилиш ҳақида гапириш керак.
- https://www.gazeta.uz/uz/2024/10/17/antikorrupsiya/gazeta.uz
- https://t.me/the_bakiroo/8880@the_bakiroo
- https://lex.uz/acts/3088008lex.uz