Ақлли дейилган, лекин ақлли чиқмаган "счетчик"ларнинг товонини ким тўлайди? Ҳукумат ҳисобга олиш асбоблари ўрнатиш ишлари 2024 йил 1 январдан бошлаб юридик истеъмолчиларнинг ва 2024 йил 1 апрелдан бошлаб маиший истеъмолчиларнинг маблағлари ҳисобидан молиялаштирилишини режалаштирмоқда. Агарда истеъмолчиларга аниқ техник параметрлари белгиланган "счетчик" танлаш эркинлиги тақдим этилса, бу жуда тўғри қарор. Тушунтираман. 2019 йилда бошланган ақлли электр "счетчик"лари ўрнатиш ва АСКУЭ тизимини ишга тушириш тадбирлари 2020 йил якунигача тугалланиши лозим эди. Амалда бу жараён ҳалигача якунига етмаган. 2 ой муқаддам Давлат раҳбарининг ўзи электр улгуржи истеъмолчиларининг 28 фоизи автоматлашган тизимга (АСКУЭ) уланмагани ва 170 мингдан зиёд абонентларнинг автоматлашган тизим билан алоқаси йўқлигини танқид остига олган эди. Амалда АСКУЭга ўтиш учун эски "счетчик"ларни бир марта янгисига алмаштириш ўрнига, аниқ ҳисоб-китоб ва шаффофлик бўлмаганлиги сабабли бир неча марта алмаштирилиб (бу ишлар атайин қилинган), каррасига ортиқча маблағлар сарфланди ва сарфланмоқда. Ақлли деб ўрнатилган юз минглаб "счетчик"лар амалда ақлли бўлиб чиқмаган. Бу "счетчик"лар эса шу кунларда яна алмаштирилмоқда. Юзминглаб истеъмолчининг свети қўлда ёқилиб, қўлда ўчирилмоқда. Мана шу ишларнинг ҳаммаси гўёки Давлат ҳисобидан («Ҳудудий электр тармоқлари» АЖ ), яъни текиндек. Лекин унинг товони барибир биз, истеъмолчилар бўйнида. Якунда унинг тўловини юридик шахслар тарифларида қабул қилиб олмоқдамиз ва келаси йилдан ўзимиз ҳам буни аҳоли учун тақдим этиладиган янги тарифларда кўрамиз. Ақлли "счетчик"лар учун олинган юз миллионлаб долларлик ташқи қарз ва давлат банкларининг кредитларининг охирги тўловчиси бизмиз, қанақадир бўйни йўғон, қорни шишган, безбет чиновник эмас. Каррасига қимматлаштирилган "счетчик"лар баҳонасида ўзлаштирилган пулларнинг бизнинг чўнтагимиздан суғуриб олишди ва олишмоқда. Шу маънода, "счетчик"ларни бундан буён ўзимиз чўнтагимиздан ўрнатишимиз тўғри, лекин бунинг учун: Биринчидан, шу кунгача ақлли "счетчик" баҳонасида триллионларни ўзлаштирган ўғри ва муттаҳамлар жавобгарликка тортилиши керак. Иккинчидан, "счетчик" олишда истеъмолчида эркинлик ва танлов бўлиши зарур. "Счетчик" орқали пул ўзлаштириш империясининг прокси чўнтакларига айланган "Toshelectroapparat" МЧЖ ва "Elektron Хisoblagich" МЧЖ ишлаб чиқарган каррасига қиммат счетчикларни эмас, дунёнинг исталган мамлакатида ишлаб чиқарилган арзон ва сифатли "счетчик"ларни олиш имкони тақдим этилиши зарур. Токи шу икки шарт бажарилмаса, таклиф этилаётган лойиҳага "йўқ" деб муносабатда билдириш ўринли бўлади.