80 шиптирдан воз кечса бўладими? 2025 йил якунигача Ўзбекистонда яна бир бор 80 бензин сотиш ва ишлатишни чеклаш таклиф этилмоқда. 80 шиптир лақабли бензиндан воз кечиш бўйича ваъдалар 2020 йилдан буён ҳар йили қишда янграб келади ва ҳар сафар муддати узайтирилади. Ўзи 80 бензиндан воз кечса бўладими ва бу имконлими? Бўлади ва имконли. Бунинг учун: Биринчидан, монополист Ўзбекнефтегаз қайта ва қайта бераётган ёлғон ваъдаларини амалда бажариши керак. Яъни 80 ишлаб чиқариш тўхтатилиб, ўрнига юқори октанли бензин ишлаб чиқариш кўпайтирилиши зарур. Иккинчидан, олигархияга совға қилинган Фарғона нефтни қайта ишлаш заводи “хусусийлаштириш” шартларида белгиланганидек, замонавий ва экологик тоза бензин, «Евро-5» талабларига жавоб берадиган дизел ёқилғиси, Жет А-1 реактив ёқилғиси, суюлтирилган табиий газ ишлаб чиқаришни кўпайтириш, нефт агрегатларини модернизация қилиш, шунингдек, ишлаб чиқариш қувватини камида 2 миллион тоннага ошириши керак. Учинчидан, ёқилғи импортидаги темир йўл ва логистикадан тортиб сақлаш омборларигача монопол ва камситувчи режимлар таг-томири билан тугатилиши, импорт манбалари ва сотув занжирлари диверсификацияланиши, рақобат рағбатлантирилиши зарур. Тўртинчидан, газ экспорти тақиқланиши ва мазасини олигархлар сўраётган 3 млрд.куб газ ички бозорга, хусусан 4 млрд.долларга тушган ва борган сари космосдан кўринадиган металломга айланаётган GTL заводнинг тўлиқ қуввватда ишлашига йўналтирилиши зарур. Шунда пропан таклифи кескин кўпайиб ва барқарорлашиб, 80 бензиннинг иккинчи муҳим муқобили пайдо бўлади. Бешинчидан, электромобиллар импорти ва сотувига тақиқлар, қувватлаш станцияларига қарши репрессив қарор ва бузғунчи ҳаракатлар тўхтатилиши лозим. Шунда ҳар йили бозорга кирадиган 60-100 минг электромобиль ёқилғига юкламанинг катта қисмини ўзига олади. Бу ишларнинг ҳаммаси осондек туюлгани билан ҳозирги Ўзбекистонда жуда қийин иш ва амалда имконсиз. Чунки энергетиклар билан бузуқ статус-квони сақлаб қолишни истаган тор манфаатли олигархик доиралар чатишиб кетган. Уларни сиам эгизакларидек хирургик йўл билан кесиб ажратиш ва тор манфаатларни энергетикага зиёнли таъсирини узоқлаштириш катта куч ва хоҳиш талаб қилади. Ўзингиз ўйланг, ким ўз хоҳиши билан 3 млрд.куб газ экспортини тўхтатади, ким тилла туғаётган 50% рентабелли 80 шиптирдан воз кечади? Ким ёқилғи импортидаги монопол ҳуқуқларини ўз ихтиёри билан топширади? Ким электромобиль бозорини бир қўлли қилиш ҳаракатларини тўхтатади? Дарвоқе, дастур лойиҳасида 80 шиптирдан воз кечиш таклифини айиққа ошна энергетиклар минораси эмас, экологлар минораси берган бўлиши эҳтимоли юқори. Экологларнинг етарли вазни йўқлиги (афсуски), маъмурий ресурслари чеклангани ҳисобга олинса, натижа қандай тугашини ҳозирдан прогноз қилса бўлади.