Ўзбекнефтегаз яна қайси активини бегоналаштирган (балки совға қилган)? Стратегик ислоҳотлар агентлиги маълумотига кўра, Ўзбекнефтегаз балансида 2023 йилнинг 6 ойида 7,1 трлн.сўмдан ортиқроқ (640 млн.доллар) қийматдаги активларнинг камайиши рўй берган. Бу қайси битимлар орқали рўй бергани аниқлаштирилмаган. Одатда активларнинг кескин камайиши қайсидир улушнинг бегоналаштириш ёки биргаликдаги лойиҳаларда иштирокдан воз кечиш орқали юз бериши мумкин. Ўзбекнефтегаз акциядорлик жамиятлари билан боғлиқ қонунчилик талабларига амал қилмасдан 2020 йилдан буён чораклик ҳисоботларини очиқламай келади. Стратегик ислоҳотлар агентлигига тақдим этилган молиявий ҳисоботлар жамоатчилик учун (Ўзбекистон халқи компаниянинг асл эгаси) нега очиқланмаслигининг ўзи ғалати. 2017 йилдан буён ҳисоблаганда активларни бегоналаштириш, яъни турли субъектларга турли важлар ва баҳоналар билан совға қилиш борасида Ўзбекнефтегаз мутлақо етакчи ҳисобланади (конлар, ҳуқуқлар, улушлар, заводлар...). Яъни, эринмаганки чўнтак Ўзбекнефтегаздан нимадир мазали активни узиб олиб, эгалик қилиши мумкин. Норасмий олинган ҳисоботларга кўра, 7 йил олдин бир сўмлик нефтегаз активи бўлмаган ва охирги 7 йилда Ўзбекнефтегаздан активларни тортиб олиш бўйича чемпион структуранинг активлари ҳозир Ўзбекнефтегазникидан кўпроқ (ўзи тугал мақсад ҳам Ўзбекнефтегазни майдалаб тарқатиб, 1 сўм қийматда совға қилиш ё тугатиш бўлса керак). Мавзуга қайтамиз. Ўзбекнефтегаз активларининг кескин камайиши билан боғлиқ биринчи сабаб бу бўлиши мумкин: 3 ой муқаддам Uzbekistan GTL заводиниинг Ҳавони ажратиш, Водород ва Синтетик газ ишлаб чиқариш ускуналарини Air Products компаниясига 1 млрд.долларга сотилиши, бунинг эвазига Air Products бошқариш ва фойдаланиш ваколатини қўлга киритиши эълон қилинганди. Ўзбекнефтегаз битим доирасида 1 млрд.долларни пул кўринишида олган бўлса, активлар камайиши юз бермаган бўларди. Демак, ҳисоб-китоблар, агар буни ҳисоб-китоб деб аташ мумкин бўлса, қанақадир лойқа схемалар кўринишида юз берган бўлиши мумкин. Бегоналаштириш бўйича муҳим фактлар очиқланмаган (юқорида айтганимиздек, Ўзбекнефтегаз қонунчиликка тупуриб қўйган). Активлар камайишиининг иккинчи сабаби эҳтимоли Ўзбекнефтегазнинг 2022 йил якунлари бўйича Халқаро стандартлар бўйича ҳисоботида акс этган (Яхшиям, халқаро стандартлар бор, тоғдек тешикларни кўрсатиб турадиган). Ҳисоботнинг 43- саҳифасида Ўзбекнефтгегаз Ҳукуматнинг 2022 йил 28 сентябрдаги 535-сонли қарори билан бегоналаштириши лозим бўлган активлари қайд этилган. Ҳукуматнинг мазкур қарори lex.uz базасида йўқ. У ё яширин ёки махфий тарзда қабул қилинган кўринади (Ўзбекнефтгазнинг барча активлари ўзи шу тарзда совға қилиб келинади). P.S. Дарвоқе, 1 млрд.долларлик газ сақлаш омборхонаси қуриши керак бўлган Қўшма корхонадаги Ўзбекнефтегазнинг 40% улуши ҳам Ўзтрансгаз ҳисобига ўтиб кетган экан.