Янги Тошкент аэропортини қуриш тўғри қарорми ўзи? 2 йил аввал Uzbekistan airports’нинг шимолдан чақирилган раҳбарияти алмашгач, пойтахтда (ва водийда ҳам) қиммат янги аэропорт қуриш авантюраси иккинчи даражали бўлиб қолганди. Янги келган раҳбарият ўшанда Тошкент аэропортининг имкониятлари ҳали чекланмаганини эълон қилиб, йиллик қувватини 13 (ё 14) млн.йўловчигача, умумий терминал майдонини 100 минг кв.гача ошириш учун бир неча юз миллиардлик, балки триллионлик (аниқ қиймати ҳалиям ёпиқ) таъмирлаш ишларини бошлаган, айни шу контекстда, яъни аэропортдан ҳали кўп йиллар фойдаланилади важи билан қиймати қарийб 50 млн.долларгача шиширилган кўприклар ҳам қурилди. Яна айни шу контекст узвийлигида, яъни аэропорт юкламасини олиш учун бизнес авиация ва ташрифларга хизмат кўрсатувчи Тошкент-Шарқий аэропорти қайта қурилди ва иш бошлаш арафасида. Лекин олтин, мис ва уран қимматлашиб, бюджет сал барқарорлашиб, корчалонлар кўзини ўйнатадиган пул пайдо бўлиши билан яна қиймати номаълум янги аэропорт қуриш лойиҳаси кун тартибига чиқарилмоқда. Ўзи асосий хавотиримиз ҳам шундан эди. Энг ёмони, яна янги аэропорт қурилишининг иқтисодий, логистик ва ижтимоий нуқтаи назардан самараси ҳақида умуман гапирилмаяпти (Ўзбекистонни талаётган зараркунанда ДХШ лойиҳалари ва пудрат қироллари ёки уларнинг маъмурий шотирлари учун самара керак эмаску). Хўп, нима учун янги аэропорт қуриш масаласи савол остига олиниши керак? Биринчидан, ўзи бусиз ҳам Тошкентда жами авиақатновларнинг ҳаддан юқори концентрацияси мавжуд. 1000 км наридаги Қорақалпоғистонлик ҳам, андижонлик, сурхондарёлик ҳам Тошкентдан ва Тошкент орқали учади (кулгули, лекин нукуслик Тбилиси ё Бокудан 2000 км Тошкентга учади ва яна 1000 км орқага қайтади). Бу жуда ёмон ва самарасиз концентрация (ҳозирда 65%га етган ва ошмоқда). Янги аэропорт қурилиши пойтахтда концентрацияни янада оширади, минтақаларнинг иқтисодий тараққиётини секинлаштиради, янада табақалаштиради. Ўзи юқори бўлган логистика ва транспорт харажатларини янада оширади. Иккинчидан, ўзбекистонликларнинг учиш даражаси жуда паст (энг қашшоқ давлатлар қаторида, Қозоғистондан қарийб 5 баробар ортдамиз). Йўловчи ташишни ҳар йили каррасига оширсакгина қўшниларга етиб оламиз. Лекин бунинг учун шартли равишда шарқда Наманган, марказда Навоий, Қарши ва ғарбда Урганч аэропортларининг қуввати каррасига оширилиши керак (бу қўшни давлатлардан йўловчиларни жалб қилиш учун ҳам муҳим). Янги Тошкент аэропорти қурилиши эмас. Чунки Тошкент аэропортида учаётганларнинг мутлақ катта қисми воҳа шимоли ва жануби, водийдан (буни Маҳкамов ҳам, Умарходжаев ҳам жуда яхши билади). Шундай экан, бизга 20 млн.лик янги Тошкент аэропорти эмас, воҳа ва водийда ҳар бири камида 5 млн.қувватлик тўртта аэропорт керак ва бу аэропортлар глобал авиакомпанияларга ёки бошқарувчиларга берилиши лозим. Шунда иқтисодий, ижтимоий ва логистик самаранинг мультипликацияси юзага келади. Учинчидан, Тошкентда янги аэропорт қурилиши республика ичидаги маҳаллий қатновларни янада самарасиз қилади. Ватандошларимизнинг водийдан воҳага, шимолдан жанубга, ғарбдан шарққа ҳаракатланиши камайиб, қимматлашиб бораверади. Ички авиарейсларга нисбатан ҳозиргидек боқиманда ва қолдиқ муносабат ўзгармайди. Қимматлаштирилган ёқилғи ва субсидиялаш орқали пул ўзлаштириш жозибадорлиги йўқолмайди. Шундай экан, янги Тошкент аэропорти қурилишини нафақат тор бизнес манфаатлар ва аффилланган бюрократик лобби позициясидан, умумиқтисодий омиллар, керак бўлса, умуммиллий ғоя ва мақсадлар призмасида кўриб чиқиш тўғри бўлади.